Deák Antal András: A Duna fölfedezése
Tartalom - III.A DANUBIUS PANNONICO-MYSICUS, 1726
D E D I V E R S I S QU ALITAT1BUS A Q U A R U M DANUBII. Ive rix eile naturx Aquas Danubii, varixquc miícellx, & a ramentis Auri, deexterorum Mineralium Arenx inibi implicatorum, probationes defumptx cviincunt, 8c omnino heterogenen nobis venire debet propter immiifioncm aquarum JVSincraliusa , Thermalium , Stagnantium , Fontium , ne dicam deseiiquis, quarum antea commemoratiofachfucrat. Cum enim pluribus in locis vei Auri, vei Argcnti,velCupri,aliorumque ejus generis, & Rivis, & Fluminibus, 6c Fontibus jpiis aquarum Mineralium Fodinx, baud procul quandoque abfunt, prxterquam quod qualitates omnino diverts aquis imprimant, Torrentes formánt quoquefecum pretiofas arenas trahéntes, qux cüm &c ipix Danubio mifceantur , faciunt quamdam compoiitionem Aqux hcterogenex , ac confolantur nonnumquam Pifcatores, qui Ramenta tarn Auri, quam A rgen ti haud fcmel quidem invenerunt. Quamobrcm ciarn Danubii aqua tot aquis mixta fit, fulphureis, nitrofis ,amaris , atque Thermalibus, quarum circa Budam tanta eft copia :, 8c qux etiam in Alvco Danubii quadam in Iníulá featuri unt, ipiä per le naturx foret admodum impcrfcctx, nili continuus ejus motus Solis radiis expofitus cam purgaret ; tot paluflresTerrx ipfam coinquinant, & copia tanta Mineralium. Diverfa fuerunt cxperimcnta, qux molitus fui, explorandi gratia aquam in Danubio fluentem, ficuti exteras Minorates aquas, & intra, & extra Mincras , & Thermales in Balneis, qux tot in Tabulis congeffi,& locavi inTomo Sexto Mifcellancarum Obfcrvationum ; in Tomo autem Tertio de Mineralibus earum origo patefict , varixque alix circumftantix,qux conferunt ad faciliorem intelligentiani prxdibbrum Tabu.larum, quibus alix accedunt de diveríis aquis pluvialibus, nivium ac Putcorum , ut eruditus quiiquc hinc conferre valeat totdiverfäs aquas cum vera Danubiali,8c ftatuere quanto magisheterogenea eíTe deberet aqua Danubialis abfque motu , Sole , acre , ac ventis quibus omnibus minus fit inxqualis. D E
