Deák Antal András: A Duna fölfedezése
Tartalom - III.A DANUBIUS PANNONICO-MYSICUS, 1726
D E 89 DANUBII ALIISQUE IN EUMDEM DEFLUENTIBUS Q U I S. Qua qux unum eft cx quatuor Elemcntis,quod prodeft etiam Terrxj per hujus viícera & fupcrficiem trrnlcurrcndo, altcratiur in fuá propria natura, quá ícmper liquor eft humidus, ffigidus, iniipidus,&:, ut multi volunt, terrá mixtus, quod puto nonnifi per accidenspofle contingcre, quia deneceffitate debet aqua particeps eile aeris, cujus proportio remanet tarn obfcura, quam eft magis evidens in ejus cotnpofitione ex globulis, qui manifeftantur in pluviá, & figura fuá contribuunt colori diaphano, ciimquc inter fe premantur in aquá, motum folicitant veriiis centrum corporum gravium. Duo verb divcrli curlus aqux , unus fcilicet per fupcrficiem , & alter per vilccra terrx anfam mihi dederunt cam diilinguendi in fimpliccm, quia juxta conn.itam fuatn qualitatem fapore omni caret, & immediatam , qux guftum adventitium quemdam exhibet ob miftionem illorum falium , qui in vifceribus terrx diifolvuntur,co abb , quo fc mifccnt cum fuá lluidá natura, & idcirco altcrationem cam recipit, quá a fuo naturali ftatu fcccdit, uti frequentius contingit iis,qux, uti diximus, (üb terra difcurrunt, quam illis, qux in fuperficie fluitant. Difficultateni quam oftendi, ncquc niíi pcraccidcns, aqqam conftare terrd, fundo, in experientiá aquarum pluviarum immediate collebtarum a ccelo puro in vafc; qua didiccram ftatum carutn naturalem purum, atque ab omni terrá, fxcc, ac commiftionc immunem. C'ontrarium evenit in aquis per terram circumeuntibus, quia pcr accidcns mediante corroliouc motűs fui proprii milcentur ipfx cum pluribus pcirticulis terrcis. Hinc infero divifioncm aquarum fluentium per fphxram Terrx illám quam cake hujus Commatis lubjiciemus, quarumquc pars major per examina plurium experimentorum nobis traníiit ad majorem claritatem Thcmatis noftri fumpta. TOM. /. Y y Quod A
