Deák Antal András: A Duna fölfedezése

Tartalom - III.A DANUBIUS PANNONICO-MYSICUS, 1726

D E VARUS MOTIBUS A Q U iE DANUBII. Otus aquas cujuflibct Fluminis, tam fuávelocitate, quam diverfis lincis, quibulcum ad fuum tcrminum inter aggeres provolvitur, divifibilis eft. Velocitas Danubii variis in pofitionibus varia cft, 6c nimis inxqualis, quemadmodum, 6c ipíxmct in latum Sedlioncs Alvci diferepant> qux a diveríitatibus iítís magis , minüfve augentur, ac multoties quoquc in cádem ipfá íedlionc diveríitates babentur quoad profunditatem, qux modó majores, modo minores funt Cono aqux fux. Varix ciim igitur hujufmodi obfervationcs, ad ca íolito ordinc exprimenda tabulis ad naturam fluidorum íe rcferentibus, erudite fuerint explicatx a PF. Caftclli, 8e Guillielmini, illorum methodum nos quoquc pro virili fervare ftuduimus, atque prout tum fe habebant obíervata noftra tabulisdigefta, luci pubbcx hic exponimus. Velocitatem motűs autem coníiderarc piacúit quanta ea fit, locis quibufdam, ac iis plcrumquc, quibus Pontibus jungenda erant Flumina, vcl in fuperfiác fummá aqux Fluvii, vcl in profunditatc mediá, vei denique in imo,fcu propc fundum; inque hujus triplicis vclocitatis notitiam íequenti via pervenimus. Quadrantem in alterá extremitatc Navis, ita ut aqux immincret, ftatuimus, cx cujus ccntro funis cum Bolide ad prxdicfos aqux gradus triplices demittebatur; quibus fingulis prout unciarum impetus Bolidem propclIeb.it, 6c quidem eö plures a perpendiculo, quo rapidiori curfu aqua fluebat. Dcprchenfum autem eft hac rationc, tam quoad profunditatem, undas, quö viciniores íint fundo, eb agi velociús, quám quoad diverfas ftationes , quibus cádem Fluminis latitudine, cafdcm obfervationcs rcpetimus, aquas quo litoribus lint propriores, eö tardiori motu,citatilfimo autem in mediá Fluminis latitudine defluerc; prout hxc in adjeétis Tabulis clarius patent. 'lom. /. T t Cxte-