Leo Santifaller: Ergänzungsband 2/2. Festschrift zur Feier des 200 jährigen Bestandes des HHStA 2 Bände (1951)

VII. Allgemeine und österreichische Geschichte. - 72. Hans Lentze (Innsbruck): Joseph von Spergs und der Josephinismus

402 Lentze, vel illorum philosophorum grege, in quos merito arma strinxisti, esse suspiceris. Sed finem aliquando faciam: unum addo, optandum fuisse, ut qui de utriusque potestatis jure, usu, limitibus scripserunt viri docti e sodalitate, cui et ipse addictus eras, rem eadem, qua tu usus es, animi aequitate ac moderatione semper pertractassent1). Spergs war überhaupt mit der gallikanischen kirchenrechtlichen Literatur 2) vertraut und verbreitete sie: Accipies una cum illis commentarium de ecclesiae et romani pontificis potestate ex sententia cleri gallicani ab anonymo pridem evulgatum, et nuper typis Viennensibus denuo editum, et in hoc gymnasio inter theologici studii alumnos publice distributum 3). Die Urkirche, die église primitive, bildet für Lehre, Verfassung und Disziplin das Ideal: ... placet magnopere de selectis topicis theologicis eorumque usu disserendi argu­mentum; inprimis quod sacrae doctrinae institutionem sine veteris ecclesiasticae doctrinae notitia imperfectam et mancam ostendis. Veteris dico; nam qua utimur, nimis aevi sui vitium redolet, quemadmodum et jus ecclesiasticum hodiernum curiam magis et forum, quam antiquos canones et beatam illam simplicitatem sápit, heu quantum a seculi nostri ingenio alienam! Sane quae a divinis magistris tradita accepimus sive religionis, sive morum prae­cepta, veteris disciplinae exemplis, placitis, monumentis luculentissime exprimuntur. Martyrum praesertim acta, de veris et genuinis loquor, maximam vim habent in tradenda christianae doctrinae ratione, utpote ipsorum sanguine obsignata. Praeclare igitur de re theologica mereris, vir ornatissime, dum et illorum, et quae alia antiquitatis christianae exstant monumenta, enixe discipulis tuis commendas. Habemus illa a viris integris ac doctis sedulo e pulveribus eruta, collecta, a spuriis et figmentis vindicata, tum in lucem edita ac erudite illustrata. Sed quam exigua harum rerum apud theologos et gregis christianae pastores est notitia, quam parcus usus, imo quam fere nullus ? 4). Daher schätzt er die Kirchengeschichte ungemein hoch und hält sie für die Grundlage aller theologischen Forschung. . . . theologi certe nomen meo judicio non meretur, qui rerum divinarum scientiam cum historia sacra et ecclesiastica non conjungat 5). Dabei betont er besonders den Wert einer streng kritisch betriebenen historischen Forschung, die keinerlei Rücksichten kennt und nur die Erforschung der Wahrheit sich zum Ziele setzt 6). Darum fordert er auch eine Überarbeitung der historischen Lektionen in der zweiten Noktürn des Breviers nach den Erfordernissen der historischen Kritik 7), eine Forderung, die damals mehrfach erhoben wurde 8). Verschiedentlich berührt Spergs auch rein dogmatische Fragen. Über die aber­gläubische Verehrung der Armen Seelen hat er geradezu einen dogmatischen Traktat ver­faßt 9). Er wendet sich dabei gegen die Barockfrömmigkeit mit ihrer ausgeprägten Ver­ehrung der Armen Seelen, wie sie besonders in den romanischen Ländern, in Italien und Spanien, geübt wurde. Ganz besonders ist es da die Andacht zu den Seelen der Hingerichteten, die abgelehnt wird. Atqui sunt, qui in spirituum horum subsidio plus fiduciae, quam in divorum intercessione reponunt, nec verentur, animas criminosorum hominium, qui scelera sua capite luerunt, quasi ipso supplicio expiatas stolidissima superstitione eo fidentius invocare, quo recentius sumptum illud supplicium est10). Auch als Beamter führte er einen energischen x) Centuria, S. 132 f. 2) Vgl. über diese Holzknecht, a. a. O., S. 4; Wintermayr, a. a. O., S. 54 f. 3) Centuria, S. 157 f; vgl. jedoch Maass, Der Josephinismus, S. 79f. 4) Centuria, S. 71 f. B) Centuria, S. 24. 6) Centuria, S. 28 f., 38. 7) Centuria, S. 122 f. 8) Über die damaligen Bestrebungen zur Reform des Breviers siehe Bäumer-Biron, Histoire du bréviaire, Bd. II, Paris 1905, S. 324 ff.; Battifol, Histoire du bréviaire Romain. Paris 1911, S. 353 ff., bes. S. 372. 9) Centuria, S. 173 ff. 10) Centuria, S. 175.

Next

/
Oldalképek
Tartalom