Leo Santifaller: Ergänzungsband 2/1. Festschrift zur Feier des 200 jährigen Bestandes des HHStA 2 Bände (1949)
IV. Quellen und Quellenkunde - 21. Ivan Dujcev (Sofia): Die „Responsa Nicolai I papae ad consulta Bulgarorum“ als Quelle für die bulgarische Geschichte
Responsa Nicolai I. Papae ad Consultu Bulgarorum. 351 Dieselbe Idee ist in einem Briefe des Papstes ausgedrückt, wenn er schreibt „quisquis etiam interpretatus eam (scii, epistolam) fuerit et ex ea quicquam mutaverit vel subtraxerit aut superaddiderit, praeter illud, quod idioma Graecae dictionis exigit vel interpretanti scientia intelligendi non tribuit, anathema sit“1), oder anderswo verlangt, daß ein Schreiben ,,ad talem interpretem ... interpretandam tribuat, qui non sit ausus ex ea quicquam aut minuere aut addere aut aliquid commutare, sed ita eam interpretatur, ut nichil de sensu, qui in ea scriptus est, aliquantisper occultet“2). Bezeichnend ist auch, daß Anastasius in der von ihm verfertigten lateinischen Übersetzung der „Chronographia tripertita“ aus den drei Chroniken des Nicephorus, Syncellus und Theophanes in manchen Partieen die Nachbildung des Originals so weit bis ins einzelnste hinein treibt, daß die Constructionen und Wortbildungen vollständig unlateinisch werden, und daß man in der Tat bis in die kleinsten Partikeln hinein genau zurückübersetzen kann, während „meistens seine Übertragung von dem Originale beherrscht, ihm aber keineswegs sklavisch unterworfen ist“3). Da man mit Bestimmtheit annehmen muß, daß die Übersetzung der Consulta Bulga- rorum ins Lateinische von Anastasius gemacht wurde4), so haben wir einen trefflichen Grund zu vermuten, daß diese Übersetzung ebenfalls nach den bereits erwähnten Übersetzungsprinzipien, d. h. ziemlich genau und vollständig gemacht wurde. Wir können also, wenn nicht den Wortlaut, so doch den Inhalt und Geist der bulgarischen Fragen herstellen. So muß jetzt zunächst der Text der Consulta (C) 5) von dem Texte der Responsa (R) scharf getrennt werden und eine Herstellung der Consulta versucht werden. Selbstverständlich müssen hier nur die ausdrücklich gegebenen Fragen in Betracht gezogen werden. C. 1: In prima quaestionum vestrarum fronte regem vestrum legem Christianam petere perhibetis (R. 1 = P. 568, 22—23). C. 2: Consuetudinem, quam Graecos in nuptialibus contuberniis habere dicitis (R. 3 = P. 569, 37). C. 3: Haec sunt iura nuptiarum, haec sunt praeter alia, quae nunc ad memoriam non occurrunt, pacta coniugiorum sollemnia; peccatum autem esse, si haec cuncta in nuptiali foedere non interveniant, non dicimus, quemadmodum Graecos vos astruere dicitis (R. 3=P. 570, 16—19). C. 4: Sciscitamini, si muliere propria defuncta possit vir alteram ducere (R. 3 = P. 570, 24—25). C. 5: Quot temporibus vel diebus in circuitu sit anni a carnibus abstinendum (R. 4 = P. 570, 35). C. 6: Porro dicitis, quod affirment Graeci dicentes, quod nullo modo in quarta et sexta feria balneari debeatis, de quo id nos e contra vobis consulentibus respondemus (R. 6 = P. 572, 18—19). C. 7: Sciscitamini praeterea, si liceat crucem Domini cum reliquiis mundo sive immundo hanc habenti osculari vel portare (R. 7 = P. 572, 34—35). C. 8: Etiam quadragesimali tempore, de quo speciali consultatione percunctati estis, crux Domini et portari et superiori regula custodita licet cum libuerit osculari (R. 8 = P. 573, 16—17). C. 9: Corpori et sanguini dominico cotidie in quadragesima maiori si debeatis communicare, consulitis (R. 9 = P. 573, 20—21). 1) Nicolai I. Papae epistolae, 487, 20—23; vgl. Per eis, ebenda, 248. 2) Nicolai I. Papae epistolae, 488, 6—11; vgl. Pereis, ebenda, 248. 3) C. de Boor, in: Theophanis Chronographia .. ., II (Lipsiae 1885), 413 ff.; vgl.K. Krumbacher, Geschichte der byzantinischen Literatur (Leipzig 1897), 344 ff. 4) Vgl.Perels, ebenda, 307; Deöev, Rűkopisité, 335; Derselbe, Responsa, 16; Jord.Trifonov in: Spisanie der Bulgarischen Akademie der Wissenschaften, XLVIII. 1934, 231. 5) Vgl. Nicolai I. Papae epistolae, 568, 17: ad consulta vestra; 575, 10; inter quaestiones vero et consulta; aber 600, 27: suggestionibus sive quaestionibus vestris; 568, 22—23: in prima quaestionum vestrarum fronte; vgl. 573, 16: speciali consultatione; 585, 9.