ARHIVSKI VJESNIK 17-18. (ZAGREB, 1974-1975.)

Strana - 319

kojom se pokušalo normirati vođenje rata.

5 Iako nije stupila na snagu, jer nije bila prihvaćena i ratificirana, te iako se ograničila samo na pravila rata na kopnu, ipak je 58 članova ove Deklaracije bilo od značenja u daljnjem razvitku međunarodnog ratnog prava, a neke njene osnovne koncepcije prevladavale su u teoriji i praksi međunarodnog prava sve do Haške konvencije o zaštiti kulturnih dobara u slučaju rata iz god. 1954.

6 Važnija načela »Projekta«, od neposrednijeg značenja za kulturna dobra, su slijedeća: a) Zakoni rata ne priznavaju ratujućim stranama neograničeno ovlaštenje u izboru sredstava kojima će se nanositi šteta protivniku; b) zabranjeno je svako uništenje ili zapljena protivničke imovine, ukoliko to nije prijeka potreba provođenja ratne operacije tj. vojna neophodnost; c) samo se utvrđena mjesta mogu opsjedati; gradovi, aglomeracije stanovništva i otvorena sela koja nisu branjena, ne smiju se ni napadati niti bombardirati; ako se radi o branjenim naseljima, komandant napadačkih snaga mora u slučaju bombardiranja učiniti sve što je u njegovoj moći da obavijesti vlasti napadnutog naselja o svojoj namjeri da bombardira to naselje; d) pri napadu moraju se poduzeti sve potrebne mjere kako bi se poštedile, kolikogod je to moguće, zgrade namijenjene: vjerskom kultu, umjetnosti, nauci, karitativnim svrhama, bolnicama, okupljanju bolesnih i ranjenih, a sve to pod uvjetom, da te zgrade nisu korištene u neku vojnu svrhu; e) zaštićene zgrade mora napadnuta strana obilježiti posebnim vidljivim znakom, i time unaprijed upozoriti napadača; f) okupaciona sila smije zaplijeniti samo: gotov novac, fondove i potraživanja što pripadaju državi, skladišta oružja, prometna sredstva, skladišta i robu za snabdijevanje, te uopće svu pokretnu imovinu države koja može da posluži za ratne operacije; g) okupaciona sila se smatra samo administratorom i korisnikom javnih zgrada, nekretnina, šuma i poljoprivrednih dobara koja pripadaju neprijateljskoj državi, a nalaze se u okupiranoj zemlji; okupaciona sila mora čuvati tu imovinu i upravljati njome po pravilima uzufrukta; 5 Actes de la Conference réunie à Bruxelles, du 27 juillet au 27 aoüt 1874, pour regier les lois et contumes de la guerre. Objavljeno u: Martens, Nouveau Recueil general de traités, 2-e sèrie, IV, str. 219 i slijed. Tekst donosi i: Renault L., n.d. str. 209—215. Isto tako i: Deltenre M., Recueil general des lois et coutumes de la guerre terrestre, maritime, sous- marine et aérienne d'aprés les Actes élaborés par les Conferences Internationales depuis 1856. Bruxelles 1943, str. 574—577 «Protocole final«, str. 578—595 »Projet d'une Declaration Internationale concernant les lois et coutumes de la guerre«; ovi tekstovi, kao i ostali koje citiramo iz zbirke M. Deltenre-a, obavljeni su usporedno na francuskom, holandskom, njemačkom i engleskom jeziku; autor donosi (str. 867—885) opširnu bibliografiju međunarodnog ratnog prava. 6 Strebel H., n.d. str. 40, 76—77; Engstier L., n.d. str. 202—203. 319