Ciszterci rendi katolikus gimnázium, Baja, 1883
72 sa, Hirtio, Dolabella 1) aliisque diligenter audiretur, certissimum est múltúm in aequalium orationem valuisse. Qui autem illum in via quidem, quam in scientias iam vei exemplo suo munierat, secuti ubertatem dicendi, sive quod eam assequi pares non fuerunt, sive quod Stoieae disciplinae gravitate ducti Atticos dici malebant, non tenuerunt. Hoc praeter Sicinium et Accium in Calidio, M. Bruto praesertim et Calvo cernitur. Brutus, 2) gravitatis et aequitatis specimen omnino singulare, tantum ex his et Stoica doctrina in orationem intulit, ut brevitas et quaedam siccitas in eam redundaret. Princeps autem Attici generis est Lic. Calvus, 3) qui diu cuni Cicerone iniquissimam de principatu litem túlit. 4) Vehementi contentione a iuvene plures accusando persequebatur in suo dicendi genere, quod mentis magis, quam non affectus et voluntatis rationem habuit. Quum autem populus ut in omnibus, non secus in oratione delectationem quaesisset, etsi doctis et attente audientibus sat illistris apparuit, non omnium exspectationi satisfecit. Fatendum quoque nimia inquirendi diligentia, perpetuo metu, ne vitiosum coliigeret, verum sanguinem perdidisse. eo magis, quod attenuatam orationem, ut omne superfluum ieiunitate excluderet, e consilio est prosecutus. Etiam Calidii 5) sanctitate quavis in parte, pondere argumentoruin nota fűit oratio. Acute id, in quo certamen est quasi controversiae prudenterque invenire, explicare idem quem intellexit, tum etiam illi diligentissime exponendo omnes impendebat vires. Quomodo autem animi concitata vi orationis moveantur, hoc illi defuisse írigiditate sermonis docemur. Propius Ciceroni omnibus elegantia et suavitate orationis ornatissimum Rom. gentis ingenium C. J. Caesaris 6) sistitur, cuius maxima ambitio, quocumque populum ad se attentum reddere posset sive in babitu et vestitu, sive in virtutibus et vitiis, in omnibus fere scieutarum generibus, in discendi scribendique officio, deesse hoc non ferebat. Nemo proinde dubitabit illum, qui malle in vico primum, quam Romae secundum esse dixerit, optimo ingenio tenacissimam consociasse iudustriam, ut probabilis orator evaderet. Quin imo dixit altér Alcibiades iam vei ideo, ut in foro coram populo ageret. Iuvenis viginti trium annorum, qualis Dolabellam consularem repetundarum postulavit, principibus patronis adnumeratus est et si consilium non ultra, quam in foro vacandi fuisset, non alius certe contra Ciceronem nominaretur. Tanta vis in eo, id acumen, ea concitatio in tota oratione, in voce et gestu, ut eodem animo dixisse, quo bellavit appareret. 7) Tuteiae fűit et ornamento, quem noD solum domestica consuetudine, sed inquisito litterarum examine acceperat, sermo castissimus, praegnans sententiarum gravitate, lectissii) Quintil. XII. 11. 6. — 2) Cf. Dialóg. 25. Cic. Ad Att. XV. 16. — Cf. Cic. Brut. 82-85. Dialóg. 18. — *) Seneca Controv. 19, — 5) Cic. Brut. 79. 80. — 6) Cf. Cic. Biut. 75. Suetoa. Jul. Caes. 55. Dialóg. 21. 55. — ') Quiutil. X. 1. 114.
