Ciszterci rendi katolikus gimnázium, Baja, 1883

G(i quo munere populi lavór facilius conciliaretur, praetor G88. primus ad conciones transivit, quum memoriae proditum sit nihil hucusque in deliberativo genere dixisse. Neque si prorsus oinisisset, vei ullum lauri foliorum esset amissurus; non enim parem huius iudiciali glóriám est consecutus. Ubi iudiciali eloquentia omnia remota sunt honorum impedimenta et aliquot causae celebres satis, ut populi gratia orator ad amplissimam dignitatein ornaretur, nullaque honorum via non esset aperta: diuturni in hoc genere labores non parum rectae deliberationi oberant. Novimus artes, quibus patroni in causis utebantur, quaeque iudiciis optime convenerunt. His instructus, sive — ut apte temporum moribus loquar — plus alio clarescens coepit publicas quaestiones in delib. genere tractare, neque mirandum est, si exuere assuetis, etiamsi voluisset, non statim potuit. Quod autem in iudicio minimé oratores dedecuit, imo laudi nonnumquam contigit, in publico munere culpa facile accipitur. Ut animi motibus in causarum varietate ultro citroque rapitur, sic in deliberatione inconstans, deest apta fortitudo et quum cogitatio praevaleat, deest omnia ad vitae usuui adhibendi peritia. Suam ubique immiscet naturam et ipse, non quaestio tractanda, videtur materiam orationi subdere. Copiosus, quum res subtilitatem et praecisionem postulat; ratiociniis pro perspicuitate saepissime implicatus. Prima et optima huius generis est pro lege Manilia, qua Luculli in Mithridatico bello impérium Pompeio conferretur. Sed neque haec pura sic, ut aliquid abundantius non contineat; tertia enim pars tota in demonstrativo genere versatur imperatoris laudibus referta. Plures anno G91. partae sunt, quo consulis dignitatem sollertissima cura, ingenio et acquisito dicendi exercitio ornat perpetuamque memóriám, cuius nemo magis avidus, posteritati relinquit. Quattuor in (Jatilinam sunt eiusdem generis in senatu et ad populuin habitae; harum quoque eae partes numerantur inter splendidissimas, ubi vituperandi iudiciorum instrar datur occasio. In quarta quaestio gravissiina fűit tractanda: quales termini legibus praeseribantur illi, cui patria sit defendenda. Nihil pláne in hoc versatur, ut palam fiat non hoc esse illi gratissimum dicendi genus, sed ad quod praetor, consul, consularis, quain saepissime potuit, reversus est. Optime haec eius ingenio conveniunt, in quibus ut nominis aeternitatem sensisse, sic omnem animum reposuisse videbatur. „His ego rebus pascor, his perfuor," dicit ipse,

1) quibus veniam et honores amici, ignominiam inimici habeant. Ipsa causarum varietate, orationum numero, ut non tam multa orator ne in Graeco quidem otio sCripserit, ad mirandum ingenium et stúdium ducimur. Plus enim centum titulis orationum novimus; quinquaqinta sex plus minus integrac, viginti in fragmentis leguntur. II ic ut quotidie ad vitae terminos magis perficiebatur, augustior i) Cic. In Pis. 21.