Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)
MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység
καταθέσουν τον όρκο πίστης και να γίνουν αψβούργοι υπήκοοι. Πρόκειται για μια εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη, από τα μέσα του 18 ου αιώνα, της δεύτερης ελληνικής εμπορικής διασποράς στην Κεντροανατολική Ευρώπη, που είχε ως κύρια λειτουργία το χονδρικό εμπόριο μεταξύ Οθωμανικής και Λψβουργικής αυτοκρατορίας. Αυτή η διασπορά προέκυψε σε μεγάλο βαθμό από την προηγούμενη, δεν μπορεί ωστόσο να θειυρηθεί απλά μετεξέλιξη της. Η ανάπτυξη της κατά το δεύτερο μισό του 18 ου αιώνα συνδεόταν με εξελίξεις που ξεπερνούσαν τα όρια του ευρωπαϊκού δικτύου πλανόδιου εμπορίου και άπτονταν γενικότερων τάσεων και χαρακτηριστικών της οθωμανικής, της αψβουργικής και της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αποφασιστικοί παράγοντες για τη διαμόρφωση της διασποράς των οθωμανο')ν μεγαλεμπόρων ήταν, αφενός, ο προσανατολισμός της αγροτικής παραγωγής της οθωμανικής αυτοκρατορίας στην ευρωπαϊκή ζήτηση και, αφετέρου, η ενίσχυση μορφών της δευτερογενούς παραγωγής, με αιχμή την επεξεργασία του βαμβακιού, στην Αυστρία και τη Βοημία κατά το δεύτερο μισό του 18 ου αιώνα. Σε αντίθεση με το εμπόριο των κομπανιών, το καινούργιο εμπόριο ήταν αποκλειστικά χονδρικό και προϋπέθετε προσβάσεις, όχι στην αγροτική παραγωγή του τόπου εγκατάστασης, όπως είδαμε να συμβαίνει στην Tokaj και το Kecskemét, αλλά στην αντίστοιχη της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Επιπλέον, το θεσμικό πλαίσιο δράσης της διασποράς των μεγαλεμπόρων, δεν οριζόταν από επιμέρους συμφωνίες με τις αρχές, όπως στην περίπτωση των κομπανιών, αλλά από τις επίσημες συνθήκες του Κάρλοβιτς (1699) και του Πασάροβιτς (1718), που υπογράφτηκαν μεταξύ Οθωμανών και Αψβούργων και θεσμοθετούσαν το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ υπηκόων των δύο αυτοκρατοριών, με προνομιακό δασμό 3% επί των εισαγόμενων και εξαγόμενων ειδών. Η εμπειρία που είχαν αποκομίσει οι βαλκάνιοι έμποροι στις αγορές της Τρανσυλβανίας και της Ουγγαρίας αποτελούσε ευνοϊκή προϋπόθεση για συμμετοχή τους και σε αυτού του είδους το εμπόριο. Δεν αρκούσε όμως μόνο αυτή, αφού το χονδρικό εμπόριο απαιτούσε και μεγάλα κεφάλαια. Από τους 10.000 «Görög», που σύμφωνα με υπολογισμούς του Ödön Füves 7 I 'ερμανικό κείμενο του διατάγματος του 1774 για τους εμπορευόμενους στην Ουγγαρία στο, Sammlung aller Κ. Κ. Verordnungen und Gesetze vom Jahre 1740 bis 1780, die unter der Regierung des Kaisers Josephs des II, theils noch ganz bestehen, theils zum Theile abgeándert sind [...], Βιέννη 1787, τ. VII, 138-143. Λατινικό κείμενο και ελληνική μετάφραση του διατάγματος (προνομίου) του 1777 προς τις κομπανίες της Τρανσυλβανίας στο, Τσούρκα-Παπαστάθη, Σιμπιού, 394-405.
