Görögök Budapesten - Budapesti Negyed 54. (2006. tél)

MARIA CHRISTINA CHATZIIOANNOU: Birodalmak, migrációk és vállalkozói tevékenység

Η αδήριτη λογική των οικονομικοί θεωριών και η απληστία του κρατικού κορβανά έρχονταν σε κατά μέτωπο σύγκρουση με όλα τα είδη δασμών: εξαγωγής, εισαγωγής και διαμετακόμισης. Μόλις κάποιοι ήθελαν να διευκολύνουν την παραγωγή και εξαγωγή ενός προϊόντος με χαμηλούς δασμούς, έβγαιναν στη μέση κάποιοι άλλοι και απαιτούσαν να επιβληθούν δασμοί - και μάλιστα αρκετά υψηλοί - σ' αυτά ακριβώς τα περιζήτητα προϊόντα, διότι η δασμολόγηση προϊόντων που σπάνια εξάγονται, δεν αποφέρει έσοδα. Οι υψηλοί δασμοί, με τη σειρά τους, όχι μόνο ακρίβαιναν τα προϊόντα, μειώνοντας και τη ζήτηση, αλλά πρόσφεραν και νέες ευκαιρίες πλουτισμού στους λαθρεμπόρους. Ο έλεγχος, πάλι, των συνόρων και η καταστολή του λαθρεμπορίου ήταν πράγματα ανέφικτα στις τότε συνθήκες. Παρόμοιες δυσκολίες ανέκυπταν και για τους δασμούς εισαγωγής ή διαμετακόμισης. Και όλα αυτά σε μιαν εποχή που οι πολιτικοί θεωρούσαν πολύ σημαντικό το διαμετακομιστικό εμπόριο, και όχι μόνο λόγω των εισπραττόμενων δασμών διαμετακόμισης, αλλά επίσης εξαιτίας της πολιτικής ισχύος που η Αυστρία ήθελε να αποκτήσει και να διαφυλάξει ως χώρα διέλευσης στο εμπόριο της Ανατολικής Μεσογείου. Εκτός από το θέμα των δασμών, η οικονομική πολιτική κάλυπτε και την παραγωγή ορισμένων προϊόντων της εγχώριας βιομηχανίας και γεωργίας. Την εποχή της Μαρίας Θηρεσίας και έπειτα στην περιοχή της σημερινής Βοϊβοντίνας, δηλ. στο Βανάτο και στην Μπάτσκα έγιναν πειράματα για την παραγωγή κάνναβης, μεταξιού και διαφόρων βαφικο'ίν φυτών. Οι προσπάθειες αυτές αποσκοπούσαν στο να παράγει η Αυστρία μόνη της μια σειρά ακριβών εισαγόμενων προϊόντων, ανακουφίζοντας με τον τρόπο αυτό το εμπορικό ισοζύγιο. Τότε επιχειρήθηκε - χωρίς επιτυχία άλλωστε - και ο εγκλιματισμός του ρυζιού, του πιπεριού και του βαμβακιού. Η οικονομική πολιτική της Αυστρίας τον 18° αι. βασίστηκε λοιπόν στο εξωτερικό εμπόριο. Όπως είναι φυσικό, η γενική αυτή τάση συχνά περνούσε σε δεύτερη μοίρα λόγω πολιτικών σκοπιμοτήτων. Με άλλα λόγια, δεν δίσταζαν να επηρεάζουν ή να εκβιάζουν την πολιτική ξένων κρατών με εμπορικά μέσα πίεσης, όταν όμως κάτι τέτοιο δεν έφερνε αποτέλεσμα ή ήταν ανέφικτο λόγω έλλειψης αξιόλογων εμπορικών ανταλλαγών, θυσίαζαν τα συμφέροντα του εμπορίου στον βωμό της εξωτερικής πολιτικής. Η τάση αυτή είναι ευδιάκριτη στην εξωτερική πολιτική απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Αυστριακοί πολιτικοί είχαν τελικά αποδεχθεί το γεγονός ότι η Γαλλία και η Αγγλία θα παραμείνουν μεν πρότυπο και παράδειγμα προς μίμηση, αλλά η Αυστρία δεν θα μπορέσει ποτέ να τις ανταγωνιστεί στη βιοτεχνική παραγωγή. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία, αντίθετα, με τις παμπάλαιες μεθόδους παραγωγής, τη διαφθορά, τις αυθαιρεσίες των αρχών