Hat (hét) nemzedék. A Manno család története - Budapest Történetének Forrásai 12. (Budapest, 2015)

Függelék

Από το γάμο αυτό απόκτησαν τέσσερα παιδιά: την Zsófia (ή Sophie, 1842— 1901), τον Szilárd50 (1844-1888), την Mária (1845-1936) και την Pelágia (1847- 1917).51 Δεν έχουμε στοιχεία για την σχολική αγωγή των κορασίδων, πιθανώς απέκτησαν τις γνώσεις τους στην οικία τους, από γκουβερνάντες, οικοδιδασκάλους και αναγνώσματα. Στο ακόνισμα του μυαλού τους ασφαλώς συνετέλεσαν οι συνομιλίες των συγγραφέων, επιστημόνων και καλλιτεχνών που σύχναζαν στον πατέρα τους. Μιλούσαν πολλές γλώσσες, η - διασωθείσα σποραδικά - αλληλογραφία τους (και σε μερικές περιπτώσεις οι διατυπώσεις στις διαθήκες τους) μας τις εμφανίζει σαν καλλιεργημένες κυρίες, με σημαντική πείρα και στα πρακτικά θέματα της καθημερινότητας.

Τα προσόντα του Szilárd - όπως φαίνεται - ήταν μέτρια. Το 1857, σε ηλικία 13 ετών (!), τέλειωσε την τέταρτη τάξη του δημοτικού σχολείου με καλούς βαθμούς, έπειτα τέλειωσε ανάμεσα στα χρόνια 1858-1863 τις έξι τάξεις (την τελευταία τάξη σαν ιδιωτικός μαθητής) του γυμνασίου των Πιαριστών μοναχών της Πέστης. Τα σχολικά δελτία επίδοσης μας αποκαλύπτουν ότι οι βαθμοί του στα μαθήματα ήταν μέτριοι. Κατά τους γραπτούς χαρακτηρισμούς των καθηγητών ήταν αφηρημένος, η επιμέλειά του χαρακτηρίζεται μεταβαλλόμενη και φθίνου- σα.52 Προφανώς η χαμηλή σχολική του επίδοση συνέβαλε στο ότι ο István δεν τον εκπαίδευσε για διάδοχό του στην εταιρεία. Το 1864 εξαγόρασε, για 1.200 φιορίνια, την στρατιωτική θητεία του υιού του, και, σε λίγο, του ανέθεσε την διαχείριση του κτήματος του Nyáregyháza.

Για πολύν καιρό κατοικία της οικογένειας ήταν το σπίτι της οδού Váci. Το παλιό σπίτι αποτελούμενο από τέσσερα δωμάτια, πολύ σύντομα αποδείχθηκε στενόχωρο για την πολυμελή οικογένεια, γι’ αυτό φαίνεται βάσιμη η υπόθεση ότι έγινε πάλι συνένωση και αναδιαμόρφωση των διαμερισμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής πληθυσμού του 1857, στην οικία, αποτελούμενη από έξι δωμάτια, αποθήκη, κουζίνα, ζούσε ο István, που είχε ήδη χηρεύσει, μαζί με τα παιδιά του και την αδελφή του Zsófia. Τα παιδιά τα πρόσεχε μία γκουβερνά50 Αντιστοιχεί στο (λατινικής προέλευσης) ελληνικό όνομα Κωνσταντίνος (σημασία: «Σταθερός») [Σημείωση μεταφραστή]

51 Βλέπε το Γενεαλογικό Δέντρο της οικογένειας Manno στο Παράρτημα.

52 BFL XI. 1136 - κιβώτιο αρ. 5. Βασιζόμενος στις οικογενειακές αναμνήσεις, αφού προσωπικές μνήμες δεν είχε, αφού ήταν μόλις 4-5 ετών όταν πέθανε ο πατέρας του, ο υιός του Szilárd, ο István γράφει στα απομνημονεύματα τα εξής: «Λένε, ότι ήταν πολύ καλός άνθρωπος και του άρεσε πάρα πολύ να είναι μαζί με τον απλό κόσμο. Οι πνευματικές του ικανότητες ήταν μέτριες. Ο ίδιος ήταν ανιδιοτελής χαρακτήρας, τόσο που οι άλλοι τον εκμεταλλεύονταν εύκολα. Συγκινητικός είναι ο τρόπος που ο πατέρας του (ο παππούς μου) στην διαθήκη του προσπαθούσε να τον προφυλάγει από τέτοιους κινδύνους.» Απομνημονεύματα, 22. (Η αναφορά στην διαθήκη είναι λανθασμένη, γιατί ο István Manno την ετοίμασε το 1853, όταν ο Szilárd ήταν μόλις 9 ετών και τέτοια ένδειξη δεν βρίσκουμε στην διαθήκη.) BFL XI. 1136 -κιβώτιο αρ. 14.

39