Forgó András (szerk.): Az 1712. évi pozsonyi diéta egy ciszterci szerzetes szemével - A Veszprém Megyei Levéltár kiadványai 32. (Pannonhalma-Veszprém, 2013)

Hermann Engelbert atyának, a főtisztelendő Flórián velehradi apát úr teljhatalmú követének feljegyezései és megfigyelései a Pozsonyban tartott magyarországi országgyűlésről, továbbá VI. Károly úr 1812. évi koronázásáról (Szemelvények) Fordította Hajdú Vera, Hende Fanni és Szádoczki Bálint. Magyarázó jegyzetekkel ellátta Forgó András

Acta et observata <XIII>

adhuc tamen, Comes Biber dictus, inter tot tantosque viros fors comparere non est ausus, in eadem congregati, totusque Hungáriáé Clerus in Capitibus suis praesens interfuerit, [p. 81.]

Deinde etiam erat spectabilis a grandaevo aspectu Episcoporum, a frequentia hominum doctorum, a prudentia consiliorum, nihilque ad auctoritatem et integritatem hujus Synodi desiderari poterat, modo affectus nationalis odiumque erga exteras abfuisset.

Pertractatum praecipue hodie fuit de ordine Abbatum, Capitulorum, Praepositorum tum Cathedralium et Collegiatarum Ecclesiarum necnon Praepositorum regularium, demum de ordine et praecedentia Capitulorum inter se. Abbates praecedentiam suam probarunt praeclaris rationibus, monstra- runtque tum ex Juris Canonici textibus claris, tum ex Sacro Concilio Triden- tino, aliisque famosis Authoribus imo etiam ex amplitudine jurisdictionis suae quasi Episcopalis, dignitatem suam esse uni et soli dignitati Episcopali inferiorem, caeteris vero omnibus dignitatibus Ecclesiasticis superiorem.

Verum contra hoc obtinuerunt Domini Episcopi et Clerus, non tam rationum pondere, quam potius pluralitate vocum et votorum (pauci enim respective erant Abbates ac legati eorum, maxime cum Praemonstratenses neo-infulati Praepositi, sessionem in Domo Magnatum praetendentes, eaque necdum obtenta in hac Synodo comparere noluerint) adducentes quosdam authores uti est Barbosa et alii recentiores dicentes Capitulares Canonicos repraesentantes Capitulum habere praecedentiam prae Abbatibus, idque propter Venerationem Ecclesiarum Cathedralium et Collegiatarum. [p. 82.]

Statutum proinde fuit, ut Capitulares considerati, ut insimul sumpti et repraesentantes Capitulum, non tamen alias, omnino praecedentia gaudeant ante Abbates. Abbates vero actuales suos Conventus habentes, praecedant titulares et commendatarios. Sin vero paris inter se sint considerationis et conditionis, tunc Cynosura ordinis et praecedentiae desumatur a tempore benedictionis.

Quod vero attinet Capitula Canonicorum inter se, acerrima hoc in passu inter ablegatos Capitulares erat disceptatio, maxime respectu Zagrabien- sium in Croatia praecedentiam propter antiquitatem suae Ecclesiae praetendentium. Nitrienses pariter ante cunctos eandem ob rationem, suam urgebant causam, recurrentes ad tempora Svatoplukii, quem illi nominabant Svatopulcherium, Marcomannorum Regis, qui aliquot saeculis Sanctum Stephanum praecesserit, consequenter affirmabant Nitriensem Ecclesiam in Hungária esse primam. Verum contra clamarunt huic asserto fere omnes, dumque nullus omnino ablegatorum Capitularium inveniretur, qui saltem non aliquam convenientiam aut causam coloratam pro sui Capituli praecedentia adduceret, nihilque certi statui posset, tunc Dominus Cardinalis, quam praeses expetiit vota singulorum, non interessatorum.

221