Századok – 2014
TANULMÁNYOK - Csákó Judit: A magyar-lengyel krónika és a hazai elbeszélő hagyomány II/287
CSÁKÓ JUDIT 322 Legenda maior c. 15. Multis enim modis correptione divine succubuit, tribus annis infirmitate continua laboráns. Postquam inde propitiationis dei medicamine convaluit, iterum eterni per secreti consilii quandam examinationem in filiorum suorum obitu sensit imminere verbera quod in ipsis infantie gradibus insontes, qui dedit, abstulit. De quorum morte mestitiam genitor propter amorem filii superstitis, sancte indolis viri Henrici solatio compescuit. Quem quasi iám unicum diligens affectu precibus Christo cottidianis et eius genitrici virgini perpetue commendavit. Legenda Hartviciana c. 19. Multis enim modis correctioni divine subcubuit, tribus annis infirmitate continua laboráns. Postquam inde propiciationis dei medicamine convaluit, iterum iudicis eterni per secreti consilii quandam examinationem in filiorum suorum obitu sibi sensit inminere verba quos in ipsis infantie gradibus insontes qui dedit, abstulit. De quorum morte mestitiam obortam genitor propter amorem filii superstitis, bone indolis pueri Henrici solatio conpescuit. Quem quasi iám unicum caro diligens affectu precibus Christo cottidianis et eius genitrici virgini perpetue commendavit. Legenda sancti Ladislai regis c. 6. Igitur, auctoritate summi pontificis impetrata, sanctorum corpora, videlicet beati Stephani regis, qui primus Ungaris viam ’salutis eterne’ demonstravit, et filii eius Sancti Hemerici, - qui cum esset filius regis unicus, peteretque sibi divinitus revelari, quid offere deo posset acceptius, essetque ei responsum virginitatem esse deo gratissimam, contra voluntatem coniugii et contra spem posteritatis in regni successore, votum deo virginitatis obtulit - corpora Sancti Gerhardi martyris et beatorum Andree et Benedicti mirabiliter fecit canonizari. A probléma megvilágításához kis mértékben talán, de a Magyar-lengyel Krónika is hozzájárul: míg a történet lejegyzője a 9. caputban szinte változtatások nélkül látszik idézni Hartvik püspököt, addig a 10. fejezetben az előttünk ismert legendaszöveget részben erősen lerövidíti, részben pedig ki is egészíti: Legenda Hartviciana c. 19. Multis enim modis correctioni divine subcubuit, tribus annis infirmitate continua laboráns. Postquam inde propiciationis dei medicamine convaluit, iterum iudicis eterni per secreti consilii quandam examinationem in filiorum suorum obitu sibi sensit inminere verba quos in ipsis infantie gradibus insontes qui dedit, abstulit. De quorum morte mestitiam obortam genitor propter amorem filii superstitis, bone indolis pueri Henrici solatio conpescuit. Quem quasi iám unicum caro diligens affectu precibus Christo cottidianis et eius genitrici virgini perpetue commendavit. c. 19. Videns enim se solum, sine spe posteritatis derelictum, pietatis affectum doluit, sciens verő scripturn, ’non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra dominum’ et illud in canonibus, neminem propter obitum carorum nimium debere contristari, deposito merőre se totum contulit ad qrendam largitatem misericordie divine. (...) c. 20. (...) Vix unquam ad risum labia movit recolens scriptum: ’risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat, semper sic apparens, ac si ante tribunal Christi staret (...). Chronicon Hungarico-Polonicum c. 9. Multis modis correctioni divine subcubuit: tribus annis in infirmitate continua laboravit, permissionem in se ipso, sicut in beato lob, iudicis etemi per secreti consilii examinationem in filiorum suorum obitu sensit imminere verbera, quos in ipsis infantie sue gradibus teneros quos dedit, abstulit. De quorum morte mestitiam obortam genitor, propter amorem superstitis bone indolis pueri, Henrici, sancte indolis viri Henrici solatio compescuit: quem quasi iam unicum caro diligens affectu, precibus Christo commendans, et eius genitrici Virgini perpetue commendavit. c. 10. Videns autem beatus Stephanus sine spe posteritatis solum derelictum, et unicum filium suum sepultum, pietatis affectu doluit super filio suo multis diebus, vix unquam ad risum labia movit, sed semper sic apparens, ac si ante tribunal Christi staret.
