Századok – 1995

Tanulmányok - Makkay János: Decebál kincsei V/967

1000 M Ali KAY JÁNOS reperiatur frequenter in Dacia vetere, praecipue in hodierna Transilvania, et Walachia, expertus ipse nom semel sum." * jegyzet: de colura. Traj. pag. 235 [Raph. Fabrettus: De columna Traiani Syntagma, ... adnexa história utriusque belli Dacici a Traiano Caesare gesti ex simulacris, quae in eiusdem columna Romae visuntur, collecta, auctore Franz. Alfonso Ciaccono. Fol. Romae, 1683, ed. nova 1690?, 1694.] Lásd Torma 1880, no.l88, és Cimeliotheca p. 232. Engel, Joliannus Christianus (nob. Hungari Leutschoviensis): Commentatio de expeditionibus Traiani ad Danubium, et origine Valachorum. Vindobonae, 1794. pp. 184-185. előadja Dio Cassius tudósítását a kincs megtalálásáról, majd így folytatja [pp. 186-187]: „KOELESERIUS ob exiguitatem fluminis Sargetii, qui hodierno Strey in valle Hatzeg respondet, et cuius tanta siccis temporibus vadositas, ut omnes lapillos numeres, tanta vicissim copiosis imbribus aucti rapiditas, ut securitatem nullus obex oppositus aut defossa fornix promittat, potius montanis silentiis Decebalum omnes suos thesauros concredidisse sibi persuasit;... Thesaurus ille constitisse videtur potissimum ex vasibus aureis et argenteis, artificiose paratis, variaque sculptura et figurarum elegantia ornatis; talia enim vasa, s. crateres argenteos cum cornu uri inaurato,..." Fabrettus, Raphaelus Gasparus F. Urbinatus: De colvmna Traiani syntagma. Emissarii Lacus FVcini descriptio. Romae, 1694. caput VIII. pagina 235: a D, E, G., pagina 236: az A szakasz: Cassius Dio alapján Leunclavius, illetve Ciaconus cap. 308 (lásd Ciaconus alatt!) számol be a Decebal kincs elrejtéséről, majd az 1543-as felfedezésről: „Aliam huius thesauri detectionem addit Lazius lib. XII. cap. I., quam pariter eius fide, prout et verbis, exponam;" Itt következik Lazius 1551-es kiadásából az idézet, de egy igen jelentős eltéréssel. Ugyanis Fabrettus, Lazius szövegét idézve, csak 40 ezer aranyéremről ir: „ingentem vim nummorum aureorum, (qui magnâ ex parte Lysimachi Thraciae Regis graecam inscriptionem ostendebant) millia (ut ex fide dignis audiuimus) plus quàm quadraginta, et massas insuper auri sectiones grauis ponderis." Fassching, R. P. Franc.: Vetus Dacia, ex probatis scriptoribus deprompta, ac antiquitatum cultoribus, atque honori illustrissimi domini Ladislai Jósika ... promotore. Claudiopoli, 1725: pp. 26-27. és 61-62: előadja Dio Cassius után a Decebal-történetet, majd „Est autem Sargetiae vulgo Strig fluminis alveus limpidissimus, neque profundus ubivis, quo ruit magis, quàm Huit, in Marusium proxime Devarn illabitur." ... ,Ascanius Centorius* refert, in Transil. Ferdin. Caesare rerum in ea potiente, magnam Lysimachorum vim ad Devam oppidum, aut verius in ripa Strigii amnis repertam; ex qua Georgius Martinusius Episcopus Váradiensis, Monachus, Tutor Filii Regis Joannis, aliis etiam Gubernátor Transilvaniae, duo milia num| mor ] um ipsi Ferdinandó I transmisit; ut acta etiam publica referunt. Ex his plerique imaginem Lysimachi, inde aversâ facie Victoriae eifigiem habent." *Ascanio Centorio degli Orient,' Transil. Ferdin. Caesare rerum. Felmer, Martinus: Primae lineae históriáé Transsilv. antiqui, medii et recentioris aevi. Accesserunt observationes criticae et pragmaticae cum excursibus opera Iosephi Caroli Eder. Cibini et Claudiopoli, 1779. Editio secunda |némileg eltérő címmel]: Cibinii, 1780.