Horvat, Irina Liuba: Icoane din colecţia Muzeului Judeţean Satu Mare (Satu Mare, 2014)
Lista documentelor - 118
Gentis ad se/quelam Studiorum vernacula Ruthena lingua lectiones praelegant et / primus quidem horis matutinis Dogmatico-Moralem, pomeridianis / vero Historiam Ecclesiasticam tradat. Alter item matutinis horis in/terpretetur Scripturam Sacram, pomeridianis vero Ritualia ex/planet, per quam explanationem sum<m>opere notitia tum Graeci, tum / Latini Ritus propagabit<ur> et inter utriusq<ue> Ritus fideles a saeculis / desiderate quaesita Unio solide et stabiliter radicabitur. Tertius / Professor Valachicus itidem ex eodem Alumnatu Dogmatico-Morale / tantum Studium pariter Valachico idiomate Clero Valachico tra/deret tantisper et usquequo Gens haec sensim Studiis (quae exhorrescit) / asuesceret et ita perficeretur, ut eidem etiam interpretatio S<acrae> Scri/pturae, ac aliorum Dogmatico-Moralium notitia instillari secure possit. // Tertio. Tres porro alii Professores seu Magistri deservirent edu/candae teneriori iuventuti, quoru<m> unus saecularis linguae Latinae, Ru/thenae, Germanicae et Hungaricae gnarus teneretur tenellos ab Alpha/beto erudire et ad hunc utriq<ue> Ritui et sexui Scholas frequentandi / deberet patere occasio, ut hoc modo statim a teneris inter utriusq<ue> / Ritus fideles amor, cointelligentia et civilis harmonia concilietur / et plantetur. Alii duo deberent seligi ad id apti Religiosi S<ancti> Basilii / M<agni>, ex quibus a Declinationibus usq<ue> Gram<m>atica<m> fundamenta / Linguae Latinae cum exercitio Germanicae, Hungaricae et Ruthenicae tra/deret. Alter Gram<m>aticam et Syntaxim explanaret. Hac ratione luven/tuti Ruthenicae ex partibus montanis, imo etiam ex Co<mi>t<a>tibus vicini/oribus Valachicae horrorem Latinar<um> Scholarum habenti perfacilis via / altiora etiam Studia penetrandi ap<p>erietur; visa etenim Modera/torum solertia et luventae p<rae>claro in studiis Syntaxeos profectu / succesive poterunt erigi etiam Munkacsini altiores Studiorum / Classes, vel ad pertractandas has et pro uberiore experientia Latini / Ritus facile ex Syntaxi Munkacsiensi divertent ad Gymnasia La/tinorum. Quarto. Hoc iam praesupposito, quod circa erectionem / Scholarum, Seminarii Clericorum, Residentiae Professoru<m> benigna / Suae Sacr<atissi>mae Ma<ies>t<a>tis resolutio accederet et selecti ad munus docen//di Professores destinarentur, ut hi sine solicitudine de mediis victus / et amictus tanto libentius et praesertim, ut fructuosius per plures / annos rescissa spe omnis alterius melioris in Eparchia Munkacsi/ensi alioqui irreperibilis ac<c>om<m>odationis publicae Cathedrae incum/bant, e re foret eosdem congruo saltem stipendio ex innata S<acratissim>ae Do/minae pietate et promovendae Orthodoxae Religionis zelo providere et ac/commodare ita, ut primi ordinis Theologicorum Professorum trium pro / annuo victu et vestitu quisq<ue> (alia alioqui mercede et proventu ca/riturus) annue mereatur f<lorenos> 300. Alterius vero ordinis duo Reli/giosi Professores aeque titulo victus et amictus annue percipiant / singuli fl<orenos> 200. Saecularis porro utriusq<ue> tenerioris sexus futurus / Moderator percipiat fl<orenos> 175 annue. Hac S<acratissi>ma Ap<osto>l<i>co Regia et / maternal Sacr<atissi>mae Ma<ies>t<a>tis provisione resecaretur omnis ambitio / promotionum in Professoribus et hi non minus ad solerter suscep/tum munus explendum quam alii assequendum excitarentur. Pro / compendio nihilominus in hos expensarum. Quinto. Multo utilius fore videretur, si Studium Dogmat//ico-Morale ex benigna ordinatione Suae M<aies>t<a>tis Sacr<atissi>mae Szigethini / pro Valachis erigendum Munkacsiensi incorporaretur hic namq<ue> / tum Professorum cum et Ruthenae et Valachae luventutis aemulatione, / Studio tanto maior vigor et stimulus adderetur, Szigethini vero in / Marmatia, ita etiam Nagy-Banyae iuxta etiam humillimum Ep<isco>pi / Munkacsiensis saepius eatenus factum proiectum, Triviales dun/taxat 443
