Staud Géza: Bayer József tudományos munkássága (Színháztörténeti könyvtár - Új sorozat 9., 1979)
Jegyzetek a függelékhez
a* Magyaroktul." /Veszprém I808. 423. p./. - Végül befejezve a Freudéi szerzőségét igazoló tanúr sorát, Carl Anton Gruber von Grubenf els-et, Apponyi Antal gróf bibliothecariusát idézzük, aki "História Linguae Ungaricae" cimü munkájában újból összefoglalja a Frendelről és röpiratáról szóló állításokat: Retroactis 7o annis, quum nempe magis pro bare tur linguae patriae utilitas, prodiit anno 1779 sermone teutonico, sine noraine auctoris, Posonii apud Landerer opusculura in 8vo hac inscriptions:* Entwurf zu einem ungarischen National theater, in einer Rede an das Vaterland <> . In oratione ista graviter et nervöse exponuntur emolumenta, quae adferat in Ungaria scena sermonis patrii, propositis mediis ad condendum et conservandum ejusmodi theatrum idoneis. Sed Institutum tale tunc maturitate caruit: Nobilitas enira Ungara i liecebris simplicis vitae rusticae capta, peregrin umque descipiens lux um, hyberno etiam tempore per aliquot tan tum dies urbes invisere solebat. Nobilitas in urbe ha bit ans quae actione delectabatur Comoedorum, Germanorum praetulit dramata germ, quae in compluri bus regni age ban tur urbibus" /Posonii 183o. Caput X. lo4. p./. - Egyébként az Entwurf egész gondolatmenetében erősen érezhető a jozefinizmus szemlélete, amely a bécsi Burgtheaternek 1776-ban II. József által Nationaltheaterré való emelésében is kifejezésre jutott. /V.ö. Staud Géza: Das Burgtheater und Ungarn. Maske und Kothurn, 1976. 156-174. p./