Cherrier Miklós János: Institutiones Historiae Ecclesiasticae. Tom.3. (Pestini, 1841) - 21.951c
\ sua praefecto arcis, castellano, vasallo , aut domi manenti, et custodibus provisae uxori ea sub conditione concredebant, ut sub nullo praetextu inimicum in arcem mittant; verum ad ultimi militis sanguinem usque defendant. Dum autem accideret, ut absente Domino arx fraude, aut proditione occuparetur, is in quem reversus Dominus vel maxime fraudis , aut proditionis culpam conjiciebat, ad se purgandum, et mortis poenam effugiendam salium honoris suscipere debuit, quem ita etfectuabat: ascendebat in al- tissimum castelli, aut arcis cacumen , et inde se in profundum praecipitabat. Si post lapsum integer perstitit, innocens declarabatur , secus ad mortem condemnabatur. His probationibus aliud superstitionis genus adhuc addendum, nempe: divinatio illa, quae sors Sanctorum, sors biblica , aut sortilegium patrum vulgo dicebatur, qua videlicet e primo Bibliorum fortuito apertorum textu futura praedicebantur ,7). His cunctis probationibus superstiosa fiducia in Dei justitiam suberat, qua innocentis mortem non toleraturus, sed immediate nocentem manifestaturus credebatur, et omnes fere lites, uti de adeunda liaereditate, aliaeque inter cives, imo et inter principes enatae medio illarum decidebantur ,s). Et profecto licet Deus miracula non patret ubi media naturalia ad finem adsequenduin sufficiunt, probationesque hae subinde tales essent, ut sceleratissimus eas facile sustinere, subinde tales, ut laesionem earum arcanis naturae viribus , aut praeviis dispositionibus quisque eifugere , sic- que facile accidere potuerit, ut multi innocentes iisdem opprimerentur , non negamus fieri etiam potuisse , imo et factum fuisse, ut quandoque Deus innocentiam per miraculum quoque tuitus sit. Hoc enim , ut asseramus, vel illud nobis argumento est, quod et acta judicialia et testimonia historica extra dubium ponant, in or- daliis saepe res miras evenisse, uti candens ferrum, aut bulliens oleum non ussisse, cadaver motum fuisse etc. Et alioquin, si semper id, quod naturalis rerum conditio postulabat, accidisset, si nunquam seu innocentia, seu culpa extraordinario modo manifesta- * 330 17) Vid. Du Cange in Glossario voce: Sors Sanctor, item Schöne Ge- schicht’sfor. P. III. p. 423. IS) Du Cange ibid, vocib. aquae frigid, judicium etc. Mabillon praefat. io act. SS. Ord. Ben. secui. VI. P. !• 5. N. 45. Marlene de antiq. Ecclcs. ritib. T, III. L. III., e. 7. p‘ 330. seq. Lebrun Hist. erit, de ritib. superstit. — 135 —
