Hittudományi Folyóirat 19. (1908)

Dr. Adalbertus Breznay: Castigatio modernismi seu modernismus statera sanctuarii expensus

452

DE. A !)ALBERTUS BREZNAY.

Ordo rerum tractandarum.

Haereses

leviores, 1

perniciosiores.

tuum implebant, montes et colles difficultatum superabant, et ita prava in directa et aspera in vias planas pedetentim convertebant.1

15. Quod vero ad tractandarum rerum in hac de haeresi quaestione ordinem adtinet, is tribus partibus absolvetur. Dabimus enimvero primum brevem haeresum conspectum historicum generalem. Deinde definitionum de haeresi per decursum saeculorum a Theologis antiquioribus et recentio- ribus traditarum varia specimina exhibebuntur. Tandem conclusionis instar, ex auctorum disputationibus quid ut communis mens et sensus Theologorum de haeresi teneri possit, demonstrandum adgrediemur.

Haeresum conspectus generalis.1 2

16. Viris eruditis, fidei christianae per diversas aetates historiam indagantibus, inter caetera multa de liaeresibus, illa praecipue manifesta veritate sua in oculum incurrere solet conclusio : haereses quasdam, exiguis initiis ortas, sine magnis rerum fidei convulsionibus, ubi natas ibi simul brevi et sine maiori Ecclesiae incommodo extinctas fuisse ; alias vero haereses, sive nativitate singulariter subdolosa, sive propagatione perquam violenta, sive indole sua, — qualis est modernismi indoles — omni, etiam naturali veritati inimica,3 religioni christianae non raro exitium propemodum

1 Cf. Leon. XIII. encycl. »Aeterni Patris«. (Act. ed. Rom. T. 1. p. 270. ss.) — Jos. Kleutgen e S. J. Die Theol. der Vorzeit vertheidigt. Ed. 2. 1873. T. 4. p. 20. ss. — Fr. Hetlinger, Lehrb. der Fundamentaltheologie. Freiburg, 1888. p. 15.

2 Cf. Jos. Card. Hergenröther, Handb. der Kirchengesch. Frei- bürg, 1884. T. 1. p. 162. ss.

3 Card, de Lugo 1. c. p. 753. n. 5—8. Duas dubitationes quoad distinctionem haresum solvit : a) an omnes haereses sint aequales ? Resp. neg. ob rationes subiectivas et obiectivas. b) An omnes haere- ses sint aequales in gradu falsitatis ? Resp. dist. Formaliter: ex oppositione ad unam eandem rationem veritatis negative ; mate- rialiter: in quantum una haeresis a veritate magis quam alia distat, affirmative.