Circulares literae dioecesanae anno 1910 ad clerum archidioecesis strigoniensis a Claudio Francisco Cardinale Vaszary principe primate regni Hungariae et archiepiscopo dimissae
X.
106 dedecoris inde resultare potest, in personam potius quam in ordinem redundabit; totumque illud permittitur in maius Ecclesiae bonum quod est contumaciae correctio“ (Suarez, de cens. disp. 13, sect. 2, n. 14). Proinde, in casu nostro, clericus depositus bine privatur titulo dioecesis cum quo fuit ad ordines promotus, illinc vero dioecesis eum, si indigeat, alere tenetur, ne cum status dedecore cogatur emendicare : sicut ordinatus ad titulum beneficii, si poenam depositionis incurrat, beneficium quidem amittit, sed ei, ob dictam rationem, ex beneficii fructibus aut aliunde ex bonis Ecclesiae, necessaria vitae suppeditari debent. At dicat forte quis, perperam clericum depositum privari titulo dioecesis, consistens in i ure alimenta percipiendi, si deinceps dioecesis eum alere teneatur ratione status clericalis a quo non decidit. Ita enim deposito res eadem restituitur simul ac subtrahitur. Verum, haud recte hoc asseritur. Etenim, alimenta quae alicui debentur ex titulo ordinationis (in casu ex titulo dioecesis) potiora sunt, tum ratione specificae obligationis tum ratione decoris et quantitatis, alimentis quae clerico criminoso deposito et ad egestatem redacto, quasi in eleemosynam, praebentur quia nondum e clero expunctus est. Quid autem, si clericus, depositione nullatenus emendatus, in sua pervicacia insordescat ? Numquid de bonis Ecclesiae perpetuo alendus erit? Canones, hoc in casu, decernunt clericum depositum „si incorrigibilis fuerit excommunicari debere, deinde contumacia crescente anathematis mucrone feriri, post- modum vero, si, in profundum malorum veniens, contempserit, cum Ecclesia non habeat ultra quid faciat, nec possit esse ultra perditio plurimorum, per saecularem comprimendum esse potestatem“ (C. 10 De Indiciis): scilicet, si depositio nihil iuverit, ad degradationem realem procedi posse per quam, inter alios effectus, clericus privilegio fori et canonis exuitur, e statu clericali eiicitur omnique privatur ecclesiastica provisione. (Schmalzg., V, XXXVI, n. 139; Reiff., eod. lib. et tit. n. 32; S. Alph., VII, c. III, n. 324, aliique DD. passim); haud certe exclusis alimentis in casu egestatis. At vero, cum non semper expediat, hodie praesertim, clericum depositum degradare, hisce in casibus nullo iure vetatur quominus Episcopus possit talem clericum, per novam sententiam, etiam in contumacia ferendam, omni ecclesiastico j . ’ j subsidio privare, ut docent Layman cum Abbate locis cit., et Suarez de Censuris, disp. 27, n. 5; quod evidens etiam est ex regulis iuris: „Plus semper in se continet quod est minus“ ; et, „in toto partem non est dubium contineri“ (De reg. iur. in 6 reg. 35, 80). Quae enim Episcopus cumu- latim potest clerico per degradationem subtrahere, cur non poterit ex parte tantum, pari concurrente causa? Ceterum, si depositus sit etiam ex- communicatus (ut esse videntur sacerdotes de quibus agitur in themate), is etiam ratione censurae, donec in contumacia perseveret, quaelibet ecclesiastica adiu- menta aut amittit ipso facto, ut putat Suarez cum aliis (Vide S. Alph., lib. III, n. 670), ducto argumento ex c. Pastoralis, § verum, de Appellat., ubi dicitur: „illi, proventus ecclesiastici merito subtrahuntur cui Ecclesiae communio denegatur,“ aut certe poterit eisdem privari per iudicis
