AZ ORSZÁGOS SZÉCHÉNYI KÖNYVTÁR ÉVKÖNYVE 1991-1993. Budapest (1997)

III. Könyvtörténeti és művelődéstörténeti tanulmányok - Borsa Gedeon: Korabeli tudósítások Nürnbergben az 1514. évi magyarországi parasztháborúról

labores parctasque uictorias, a quaestoré, cui rex mandauerat, percepisset, indignatus ultionem meditabatur, paulo post regium exactorem, tribus millibus ducatorum arreptis, iter fecit, minatus etiam se Turcarum partes sequturum. Id cum Pannóniáé rex intellexisset (nam is Beigradi arcis praesidium tenebat, ubi militum manus ad arcendos hostes semper excubabat) ueritus ne Turcis regni obices aperirentur, ilium ducentis ducatis, equisque duobus auro argentoque phaleratis, donauit. Dum haec aguntur, Selimus Turcarum Imperator, cum oratore regis Pannóniáé foedus iniit. Id cum Rex regnique Duces resciscerent, rem occultare, atque in aliud tempus bellum in Turcas suscipiendum consulere, animosque quantum poterant ab incoepto retrahere. Verum qui nomina pro Cruce CHRISTI dederant, rem damnare, Impiumque esse, nee dignum Pannonico nomini, nisi CHRISTVM D2a // D2b sequerentur, asserere atque deinceps de iis, qui incepto obstarent se suplicium sumpturos palam dicere, Cum itaque nihil proficerent, cumque maximo odio, inuidiaque praelatos, Principesque a quibus saeuissime exipilabantur, prosequerentur. Georgium ducem primo, deinde regem creant. crescenteque indies seruitiorum multitudine Ioannem quoque Georgi fratrem, Laurentium praesbiterum hominem deperditum, audacissimumque, ac fratrem Michaelem duces creauerunt, hie mitis ingenii fuit, astu doloque insignis, ii ergo ualidissimis copiis (octo enim exercitus fuisse memorantur) cum in Pannónia crudelissime grasserentur, praedae auiditate, quam quotidie exercebant, corrupti, arma, quae contra Turcas a principio sumpserant, inuiscera patriae conuerterunt, atque tam impie militiam exercebant, ut nobilissimis quibusque iugulatis, uxoribus, liberisque necatis, bona diriperent, alii stupro uirgines corrumpebant, maritisque palo affixis, uxores in conspectu obscoene demolibant. Episcopum Schinadiensem cum intercepissent, uirum et prudentia, et integritate memorabilem, palo per uiscerea transacto, necauerunt. Idem se, et Strigoniensi Quiqueecclesiensi Palatinoque, uiris honestissimis facturos minitantes, in Regem minimé saeuituros affirmabant. Itaque quamplurimis deuastatis castris, regionibus depopulatis, innumerisque nobilium interfectis, animosiores facti, Budam uersus copias mouerunt, usque Danubium ad Pestum oppidum castrametati sunt. Budae adeo tumultuatum est, ut ciues urbem deserere, aliquando cogitauerint. Sed dum consultando tempus terunt, Bornamissa, cum omnes ad propiorem ripam naues traxisset, Danubium cum parte copiarum transfre D2b // D3a: tatus, eos quasi oscitantes aggressus est, quos prope pagum Subad fudit, fugauitque. Budensi uictoria elati alterum exercitum ad oppidum Pazcho deleuerunt. tertium ad Seyues. quarta autem pugna, quae circa Debre, Themsiuarque (quod contra Turcarum incursiones praesidium est, a Ioanne Iazigum .i. transyuaniae principe, cum diu, ancepsque certatum fuisset, profligato tandem exercitu, Georgius rex captus est, quern inter duas scalas religatum, a latronibus suis, quos more patrio bestias uocare solitus erat, deuorari iussit, Ioannes autem eius fráter, post candentem galeam capiti impositam, in quattuor discerptus partes est, militum autem alii ad palum fixi, alii exenterati, cum longo uitae cruciatum, feruntur. Circa autem Varadinuum cum Laurentio praesbitero, ita pertinaciter pugnatum est, ut tria hominum milia desiderata fuerint, Ducem et assatum, et a suis exesum ferunt. Vltimus Michael, quanquam et circa Bachyam, et bayam pagos reliquiae copiarum profligatae, propter Syrmium cum fortiter pugnaret, uictus est, reliqui autem qui uel uinci, uel capi non poterant ad in hospita montium fuga, salutem sibi compararunt. Talis itaque exitus seruili conspirationi datus. JEGYZETEK l.Monumenta rusticorum in Hungária rebellium anno MDXIVBudapest 1979. 2. Magyar Könyvszemle 1977. 213-231. és 1979. 400-408. 3. Magyar Könyszemle 1994.62-66. 4. Schottenloher, Karl: Flugblatt und Zeitung. Berlin 1922. 172. 5. Scheurl-Bibliothek, Codex N

2 312b lap. 6. Schwob, Ute Monika: Kulturelle Beziehungen zwischen Nürnberg und den Deutschen im Südosten im 14. bis 16. Jahrhundert München 1969. 7. A Scheurl család nürnbergi levéltára XV, A 3. 8. Az elhunyt koporsója feliratának szövegét ugyanott őrzik Nürnbergben (ld. 7. jegyzet). 9. Jaeger, Adolf: Veit Stoss und sein Geschlecht. Aus dem Nachlass hrg. von Otto Puchner. Neustadt/Aisch 1958. 50. 10.Monumenta... (ld. 1. jegyzet) 111. sz. 344