Notitia hungáriae novae historico geographica (Budapest, 2012)
Vas vármegye
334 COMITATUS CASTRIFERREI PARS I. GENERALIS (Bosniae bassam ad Siscium dissipat:) (Illyrici praefectura se abdicat:) (mors eius.) (Filii Thomae tres, Christo- phorus, Iohan- nes, Sigismun- dus: Christopho- rus primogenitus praematura morte abreptus:) profligavit; et Hasanem Bassam, qui se cum quinque millibus inter Crisium, et Ivanicium igne, ferroque grassaturus regioni infuderat, fulminis instar dissipavit, atque avitam suam arcem Monoszló tridui obsidione, deiectis e praesidio Tureis, in Christianorum potestatem redegit. Longum foret recitatu, calamitates omnes, quas passim per Illyricum sanguinolentas edidit Hassanes, dum Siscium, cui unice inhiabat, tanquam ad fatalem scopulum1 impingeretur.2 Iam avidissimus latro, spe castrum id devoraverat, cum Thomas in hostes viginti millibus censos, et omni ad bellum adparatu3 instructos, excelso animo cum suis movet, reluctari volentes adoritur, pugnantium aciem inclinat, tantaque strage disiectis opportune eodem tempore ordinibus adfligit, ut praeter duodecim millia interfecta uno hoc praelio plures ex hostibus ductores, ac magistri, quam alias gregarii milites partim internecioni dati, partim praecipites in Oderum amnem acti, captique fuerint. Mirum dictu, quam [p. 140.] haec victoria orbem Christianum recreavit; nam post Rudolphi Caesaris, cum erga DEUM editam pietatis significationem, tum gratum erga Thomam testificatum animum; Clemens VIII. Pontifex Max. eius in tuenda republica Christiana studium, missis laureatis ad Thomam litteris, maiorem in modum dilaudavit. Quin et Hispaniarum Rex Philippus eius victoriae partem ad se pertinere ratus, Thomam inter consilii, apud se bellici, arbitros, egregio honoris titulo, retulit, utque dignatio ea redderetur splendidior, aureo Equitatus Teutonici vellere honestavit. Ut Carolum Styriacum taceamus; qui vicinum sibi Erdödium, eo maioribus in coelum laudibus tulit, quo saepius experiundo didicit, Illyrii huius praesidis virtute, bellum a finibus suis propulsatum. Ita tunc, Europam meliorem fama fortitudinis, Constantinopolim formidine sui, implevit Erdödius. Inde PetriniaA semel atque iterum laboriosa obsidione Tureis erepta, et secundis aliquot praeliis depugnatis, Thomas Illyrici praefectura, quam annis duodecim feliciter administraverat, exorato Caesare sese abdicat, atque tavernicorum regiorum magistratu defungitur, postliminio iterato, in banatus dignitatem, ita poscentibus rege, ac [p. 141.] statibus reponendus. Certe pacificationi, quae Caesari Rudolpho, cum Botskaio intercessit, arbiter adhibitus, id meruit, ut Varasdinensis praefecturam iure perpetuo ab Caesare acciperet, propagaretque in posteros. Fuit religionis, quam Romano-Catholicam profitebatur, studiosissimus, omnemque dedit operam, ne habitis ad Annum MDCIX. comitiisprote- stantium sacris, in Illyrico locus fieret. Tandem anno supra millesimum sexcentesimum vigesimo quarto mense Ianuario, annis, laboribus, morbisque fractus in arce sua Crapina debitum naturae, magno sui apud regem, et ordines relicto desiderio, persolvit; cum aetatem ad LXVI. annos gloriae, sed et laborum satur perduxisset. §. XXXII. Tres Thomas filios, ex Maria Ungnad sustulit: Christophorum, Ioannem, et Sigismundum; sed Christophoro primogenito5 ante patrem anno MDCXII. emortualis somnus obrepsit,6 spemque adeo demessuit, quam de se haud dubiam et regi fecerat, et regno. Enim vero, [p. 142.] cum multis rebus aliis domi, forisque administrandis; tum inprimis pacificationi, cum Turea Zitvatorokensi arbiter adhibitus, documenta sui dedit, haud olim a paternarum virtutum tramite declinaturum. Sed nec Ioanni longior, si non arctior vitae 1 corr. ex seculum 2 corr. ex impingeret 3 corr. ex paratu 4 corr. ex Patrinia 5 corr. ex progenito 6 corr. ex oppressit, cf. supra p. 323. mors ei... obrepsit
