Notitia hungáriae novae historico geographica (Budapest, 2012)

Vas vármegye

308

COMITATUS CASTRIFERREI PARS I. GENERALIS

(Petrus:)

(Benedictus.)

a provincia hac nostra, cum primis emicuere. Genus omnino priscum, et gestis per regnum summis magistratibus nobilitatum. Primus, quem in rebus Wladislai II. cum laude Bonfinius^ 1 memorat, Petrus Batthyáni, eo bello, quod post difficilia Regni initia, cum Laurentio duce Ujlakiensi, grave nec minus invidiosum, Regi intercesserat, occurrit. Nam erat sane, in domandis eius oppidis, exstans Petri opera: Petrus inquit' Batthyány2 [p. 81.] duobus prope Tatam3 oppidulis, altero vi, altero deditione potitus est. Plura de hoc dicere non habeo: istud satis ad propagandam viri memoriam fuerit, dum plura suppetant ex diplomatibus. Nobis interim certum est, ex Mathiae disciplina militari fuisse egressum. Maxime vero, sub eodem Wladislao, militari, iuxta et4 legum patriarum scientia inclaruit Benedictus de Batthydn. Diu enim vero, et arcis Budensis, et aerariW praefecturam summa cum laude administravit. Tunc inter decem viros, qui prudentissimo regni totius iudicio recognoscendis legibus patriis, designati fuere, census. Meminit laudatissimum institutum Istvánffius:“0 Wladislaus5 post haec otium6 nactus, ac assiduis suorum precibus adductus ad leges reformandas animum adplicuit,1 II III et illarum compilandarum, et in ordinem redigendarum negotium% Stephano Werbőczio9 praetori, viro docto, et iurisperito commisit, cuius ingenuo labore, et diligentia collectae tribus libellis descriptae fuere. Sed priusquam eis summam manum imponeret, libellum10 Tripartiti nomine adpellatumu decemviris12 patriarum legum peritis, perlegendum discutiendumque dedit, eorumque calculo, et iudicio adprobatumfi ita confirmavit, ut eius usum in foro, et iudiciis ubique recipi debere, lege lata publicaret. Quod in hunc usque diem, in causis forensi[p. 82.] bus,'4 et controversiis diiudicandis observatum esse videmus. Nomen Benedicti, et ex eo diplomate condiscas,6^ quo Wladislaus opus illud Tripartitum fi non adfirmavit modo; sed publici etiam usus, in iudiciis esse voluit. Operae pretium fecerimus, si decem virorum Nomina hic inseruerimus, ut constet apud exteros, qua tunc adcuratione rex non minus, quam Status, et Ordines versati fuerint, in legum avitarum recognitione: libellum, inquiunt tabulae, in cunctis suis clausulis, articulis, et capitibus fi per Venerabilem Paulum

P Decade v. Libro iv. p. 724., 45. z * Istvanffius Libro iv. p. 56,19. a ^ Historiarum Libro iv. extremo."

bPraemittitur id Tripartito, et sinu16 quasi complectitur opus universum, adprobatione ad calcem reiecta."1 c * Id est hodieque nomen Corporis luris Hungarici a tribus partibus Rerum, actionum, et Personarum, quorum iura in eo pertractantur, ita vocatum.lv Dum haec scribimus, Opus quadripartitum prodire coepit, sed cui immortuus est, Paulus Prileczky Auctor Anno mdccxliii.

1 corr. ex Bonfpnius 2 Bonfini 1581. p. 724. Bathiani 3 Bonfini 1581.1. c. Tatham 4 corr. ex ex 5 Ist- vánffy 1622. p. 61. Vladislaus 6 Istvánffy 1622.1. c. ocium 7 Istvánffy 1622.1. c. applicuit 8 Istvánffy

1622.1. c. negocium 9 Istvánffy 1622.1. c. Verbecio 10 verbum Decreti a Belio om., vide Istvánffy 1622. 1. c. 11 Istvánffy 1622. 1. c. appellatum 12 corr. ex decimviris sec. Istvánffy 1622.1. c. 13 Istvánffy

1622.1. c. approbatum 14 verbum forensibus erronee integrum descriptum in p. 82. 15 CJH 1696.1. )**( [4F capitulis 16 corr. ex sinum; malim in sinu

I Vide Bonfini 1581./». 724.

II Vide Istvánffy 1622. p. 61.

III Tabulae, id est, litterae approbatoriae Wladislai II. regis d. /7. Nov. 1514. emanatae, quibus quasi opus totum Tripartiti insertum est, scilicet, parte earum anteriore in initio, in calce libri posteriore parte existente. Vide CJH 1696.1. )**([ff~v, et Myv. Vide etiam notam sequentem.

lv Vide CJH 1696.1. Hac enim Tripartiti editione Belium usum esse certum est.