Franciscus Dőry: Decreta Regni Hungariae : Gesetze und Verordnungen Ungarns 1301–1457 (Magyar Országos Levéltár kiadványai, II. Forráskiadványok 11. Budapest, 1976)
Decreta
constituti ipsos contra se super diversis causarum articulis ad sédem iudiciariam eiusdem comitatus, quem pro honore tenerent, in causam convenirent, propter quod ipsi in eorum iuribus fuissent defraudati adeo et in tantum, ut per predictos comites vel vicecomites in eorum rebus dampnificati extitissent et spoliarentur. Supplicaverunt itaque hiis dictis nostre claritati, ut eis circa hoc regale remedium opportunum dignaremur adhibere. Verum cum via iuris et iustitie exigente, dicti etiam regni nostri Hungarie consuetudine dictante, nullus iudicum et iustitiariorum prescripti regni nostri Hungarie in una et eadem causa iudex et actor esse potest, ideo nolentes prescriptos regni nostri proceres et nobiles per predictos comites et vicecomites sie de facili et indebite opprimi et in eorum iuribus ac rebus dampnificari, matúra deliberatione prehabita duximus statuendum, quod amodo inposterum nullus comitum vel vicecomitum cuiuscunque comitatus aliquem ex nostris regnicolis contra 8 se 8 pretextu alicuius facti ad sedem iudiciariam comitatus illius, in quo pro honore essent constituti vel constituerentur, contra se per modum citationis vel aliter in causam convenire et cum eis in lite procedere valeant atque possint, sed si quid actionis ipsi comites vel vicecomites adversus aliquos regni nostri Hungarie regnicolas aut aliquem eorum habent vel habere pretendunt, id in curia nostre serenitatis coram nostra speciali presentia aut palatinali sive iudicis curie nostre ad instar aliorum causantium requirere exequique debeant et teneantur. Quocirca vobis prescriptis regni nostri Hungarie universis comitibus vel vicecomitibus presentibus et futuris presentium notitiam habituris firmo nostro regio damus sub edicto, quatenus amodo inposterum contra formám prescripte nostre gratie dictis nostris regnicolis modo previo facte 3 in nullis causis et causarum articulis contra vos ipsos in dicta sede vestra iudiciaria in causam convenire, eosque vexare et impedire nullatenus presumpmatis nec sitis ausi modo aliquali, sed si quid actionis contra eos habetis, vel habere pretenditis, in dicta curia nostre serenitatis ad instar aliorum iuridice exequi debeatis. 4 Presentes etiam post earum lecturam semper reddi edieimus presentanti. Datum in dicto Posonio, feria quarta proxima ante festum beati Jacobi apostoli, anno domini millesimo quadringentesimo vigesimo primo, regnorum nostrorum anno Hungarie etc. XXXquinto, Romanorum undeeimo et Bohemie primo. a-a Superfluum. 3 Die oben (v. Ed.) angeführten Mandata vom 23. Juli 1421 verboten den Prozeß mit der wortwörtlichen Wiederholung des verfügenden Teiles ... contra formám prescripti nostri decreti modo previo stabiliti ... 4 Die Kanzlei gab dem Gesetz im Laufe der Anwendung eine ausdehnende Interpretation. Die in Anm. 2 angeführte Urkunde bezieht es auch auf die Stuhlrichter, das königliche Mandat vom 11. Dezember 1423 an den Propst von Hájszentlőrinc auf die geistliche Gerichtsbarkeit: ... quia vos in vestris propriis iuxta tenorem decreti nostri regii unacum prelatis et baronibus nostris [superin]de stabiliti actor et iudex esse non potestis, Dl. 79845, Cod. Zichy t. VIII. p. 21. Des öfteren fiel die Anführung weg, s. z. B. das Inquisitionsmandat Sigismund vom 30. September 1423 im Rechtstreit von János Gersei Pető, des Gespans der Komitate Vos und Zala mit der Ausschaltung des letzteren, weil ... iudexque simul et actor esse de iure nemo potest (Dl. 92623), oder sein Verbot vom 3. Juni 1431 an die Behörde des Komitats Bodrog, ... quia in una et eadem causa nemo iudex et actor de iure fieri potest (Dl. 80319, Cod. Zichy t. VIII. pp. 448-449). Von der Anwendung des Prinzips auf die Patrimonialgerichtsbarkeit fiel natürlich kein Wort. —J. Kukuljevic: Iura regni Croatiae, Dalmatiae et Slavoniae (Zagrabiae 1862) 1.1. p. 186 zitiert ein Mandat Sigismunds vom J. 1414, das das Gesetz auf die Bani und Vizebani ausdehnt, wahrscheinlich mit falscher Datierung statt 1424. Sollte das Datum doch richtig sein, kann man an eine frühere ähnliche Verfügung denken.