Somogyi Múzeumok Közleményei 6. (1983)

Dénes Zsófia: Csokonai utolsó útja.

130 DÉNES ZSÓFIA ZSÓFIA DÉNES: LA LASTA VOJO DE CSOKONAI La uná'ka personeco de Mihály Csokonai Vitéz jam du jarcentojm longe okupas lia liter aturhistoriistojn kaj la veirkistojn. Ciuepoke maisa maj trajtoj de lia portrét о estis vivoplene montritaj. Dum loniga tempo efikis tiu trajto, kiun riveliis la poemo de Sándor Petőfi pri la drinkanta, diboôanta kaj gajeiga poeto. Sed komenee de nia jarcemto altiris lia atenton la ne komprenita poeto „ekzilita" en la propra patru jo. Specife vekis la mterasigon de Endre Ady. La s onto de Mihály Vitéz efikis tiel du öble forte al Zsófia Dénes: krom la propra realo anfcaŭ per la bildo hrilíigita far Ady. Tiu ĉi nuna veirko estas rezulto longe maturigita de tiuj influoj. Ŝi strebas per la rimedoj de la noveleska eseo sekvi ĝis la lasta staoio la vivovojon de la рое to en la XVIII-a jaroento. Рог la iiteraturhistorio jam ĝis nun estis konalte, kiajn periodojn havis lia tragedio (ĉeso de la studado, migrado, serĉado de laborebloj, senmoneco, trompita amo, vicprofesorado, porokaza versado). Zsófia Dénes aplákis ĉion ĉi en sia studo, sed kun la fana initenco, ke ili ĉiuj aperu por ni kiel partoj de tragika sorto. Temas ne pri tio, ke si intencas trovi klarigojn pri la aferoj nun, post ducent jaroj, sed si per sia verkista sentemo trasentante revivas la sorton de Mihály Vitéz. Si présentas la poeton, kiun obsedis sopiro al la sukceso kaj rekono, kaj por tio 11 faris multe, tarnen li akceptis ankaŭ, ke li nesukcesis akiri ĉion ĉi. Li multe klerigis sin por povi grimpi supren al sia propra memo sur la „ŝnurego de saĝo". Ŝi skribas plej multe pri la malsana poeto, kiu havas tempón kaj eblon por trarigardi kaj pritaksi sian vivon kaj orton. Tial ricevas apartan akcenton tiu lia deziro, ke en la XX-a aŭ en la XXI-ia jarcento li estu finfine komprenita. Tion helpas la verko de Zsófia Dénes.