Waldstein, Francis – Kitabiel, Paul: DESCRIPTIONES ET ICONES PLANTARUM RARARIORUM HUNGARIAE VOL. 1. (1800)

XIV Noíirates aquas ítagnantes in qüatuör gefiera diítribuérefolent: aquas nimirüm pro maxima parte nudas , quae plürium milliarium extenfionem habent, Tava (lacus); minoreá autem Tó (ítagna) nominant j quae vero uligine fqualent őc caricetis atque arundinetis, maxima parte obfeíTae funt> Motsár (paludes) dicunt, inter quas eas, in quibus aquae, non raro profundae, tegfnen fluctuans e radicibus adhuc viventium vegetabilium contextum incumbit, nomine proprio Láp diftinguunt; non vano quidem divifionis fundamento, fed ufu inconftante őz vago. ä

) Lacubus per eminentiam fere tantum adnumerandi fűnt Peifo őr Balaton, quorum uterique, quod memorabile eft, tantum indigenis^ iisque minoribus amnibus, fovetur. PEISO, noítratibus Fer t ö , planitiei fiiperioris marginem occidentülem occupat, ibi ftipatus cöllibus, per Comitátum Sopronienfem decurrentibus, fed littore ori, entali depreífiore in plánum pátens, longitudine fua, qua a Septenitrione irt meridiem extenditur, inferiore parte autem in ortum curvatur milliaria 5, ői computata curvatura prope ad 7, latitudine vero ad 21 continet. Aquas fuas, quas praeter fcaturigines proprias maxima parte per Vulkam rivum e montibus occidentalibus adquirit, fub nomine Rabczae amnis in Danubium emittit. BALATON in margine occidentali planitiei inferioris ad ríiontium mediterraneorum catenam fitus, etiam altero latere altiüs litus habet, quam Peifo. Extenditur quidem pariter a Septemtrione in meridiem, fed niagis in ortum inclinatus , hac fua longitudine 10, latitudine vero 2 ad 2 milliaria efFiciens. Plurimum aquarum per Szalam amnem recipit, omnes autem fub nomine Sió in Danubium demittit, hoc fluvio docentibus molis pluribus, quarum rotas Sió impellit, notabiliter altius fitus. Utriusque margines magna ex parte arundinetis obfiderttur 4, utriusque aqua infipida, inodora, őz, nifi fluctibus turbetur, limpida atque eXcolor eft, ac faepe, cum tempeftas inítat, undis non modicis movetur, quamquam nullis Concitata ventis. ß) Omnes reliquas aquas ftagnantes hic recenfere vetat earum multitudo őz inftituti ratio, quae vix nifi praecipuarum loca őz nomina commemorare permittit. In planitie fuperiore notabiliores paludes infulam Csalókócz, confinia Comitatuum Caftri ferrei, Jaurinenfis őz Vefzprimienfis ad Maczalteö (ubi jam magna parte ficcatae funt), őz depreíía loca prope Kanifam infident, fed multo minores, quam in inferiore. In hujus parte occidentali, quae fcilicet inter Danubium Őz montium mediterraneorum feriem interjacet, praefertim notari merentur; Stagnum Velentzenfe (Velentzei tó), infra monticulum Nadapp pene ad fesqui milliare in longitudinem őz magna ex parte prope ad 1000 orgyas in latitudinem extenfum ; Őz paludofus tractus Sárrétje, qui inde a Comitatu Vefzprimienfi per Albenfem őz Tolnenfem verfus Danubium juxta rivum Sárviz ad multa milliaria exporrigitur ; nec non paludes, quas Rinya in Comitatu Sümeghienfi fupra infraque Babocfam efflcit, őz quas Dravus in hac őz Baranyenfi, atque Danubius in pofteriori őz Tolnenfi provincia produicit őz alit, inter quas Mohacfienfis , clade Hungarorum nobilium őz interitu Ludovici Regis infamis, maximé notabilis eft, etiam infulam cognominem occupans. In parte interamni , Danubio Tibifcoque intercepta , praeter paludes ad pofteriorem fluvium , per Comitatum Borfodienfein, Hevefienfem Ä Csongradienfem, atque ad utrumque per Pefthinenfem Őz Bacfienfem obvias, etiam remotiores reperiuntur : velut ad Kun-Sz. Miklós őz Szabad Szállás, őz ítagna Pálits atque Ludas ad Therefiopolim. In transtibiscana parte non tantum ad Tibiscum per Comitatum Szabolcfenfem, Szolnokienfem exteriorem őz Csongradienfem plurimae Őz latiííime patentes occurrunt