Levéltári Szemle, 51. (2001)
Levéltári Szemle, 51. (2001) 2. szám - DOKUMENTUM - Horváth Richárd: Egy kevéssé ismert püspöki vár: Várkesző 1592-ben / 51–59. o.
Instructio concepta pro provisore arcis Keszeo, egregio Caspare Pestwarmegiey Reverendissimus dominus Ioannes Kutthassy, electus episcopus Iauriensis [locique eiusdem comes perpetuus, sacratissimc cesarec" regidque maiestatis consiliarius ac summus per Hungariam cancellarius] etc. cognitis et perspectis industria et sufficienti oeconomic aliarumque rerum peritia egregii Casparis Pesthvarmegiey, habito etiam commendationis respectu reverendissimi domini Andree Monozlay prepositi Posoniensis, affinis sui, sperans etiam multum de fidelitate et benemeritis eiusdem domini Casparis, eidem igitur provisoratum arcis Keszeo et universorum bonorum ad eandem ab antiquo pertinentium administrationem iure patronatus et authoritate episcopali concredidit et benigne contulit ad beneplacitum usque suum. In qua administratione cum omnium maximum sit, ut Dei cultum pro sua episcopali functione promoveat, vult et iubet reverendissimus dominus, ut cum ipse provisor, tum alii servitores omnesque coloni et subditi in avita catholica et orthodoxa religione sacramentorumque frequenti usu et fideliter et syncere permaneant. Ab hcreticis contionibus sibi caveant, delapsos in heresim in ecclesic gremium reducant, omniaque faciant ex prcscripto Sanctc Romanac Ecclesic, demum fidelitatem quoque sacrc regni Hungaric coronc strictissime observent. Ut autem in officio [etiam] suo temporali et administratione proventuum certiori tramitu incumbere et satisfacere queat, suasque actiones dirigere et planiores rationes de universis proventibus tenere et redderre ipse provisor valeat, habebit urbarium omnium bonorum atque proventuum, secundum quod in perceptionem omnium censuum, tributorum et quorumvis redituum, servitiorum, item atque laborum a colonis de iure communi aut consuetudine prcstandorum procedat, neque colonos ultra prcscriptum urbarii iuraque consuetudinaria ipsorum, nisi forte ea ipsi coloni tempore conscriptionis urbarii negassent et aliud ex consuetudine et usu antiquo constaret, exactionibus indignis premat, neque etiam ipse ad ullos a suos labores proprios b et negotia colonos cogat. Quoniam autem varius et mutabilis prcsentis temporis status alia destruit, alia reparat, attendat diligenter provisor ipse, ut tam desolati pagi, quam reedificati, si qui etiam ultra hos modernos deprehendi poterant, et predia urbario inserantur, proventusque episcopales pro virili augeantur. Proventus autem universos pro sua fide et fidelitate, quam quisquis bonus servitor suo domino prcstare tenetur, fideliter et diligenter administrabit, eorundemque erogationem pari fidelitate ex prcscripto domini reverendissimi et commissionibus, quas post hcc accepturus est, et non alter faciet, atque de omnibus tam perceptis, quam erogatis fideles planas visas, liquidas dilucidasque rationes cquis documentis, testimoniis et quietantiis firmatas termino a reverendissimo domino prescripto absque ulla difficultate prctextu vel excusatione aliquali tenebit et reddet, difficultatesque omnes ad placitum reverendissimi domini et eiusdem satisfactionem rectificabit. Causas colonorum limitumque et quarumvis pertinentiarum episcopatus solerti cura tam per se, quam per procuratorem defendat, nec ullum laborem in defendendo tum causis, tum colonis ipsis ab infestationibus et vexationibus, quantum in se est, refugiat. Iudicia quoque ab ipso inter colonos ex officio suo celebranda non negligat, sed sedulo celebret et exerceat. Birsagia vero, quc ex iudicio per sententiam decreta fuerint, ultra florenum unum ad rationem reverendissimi domini exigat et de iis proinde, uti de aliis proventibus, rationem teneat c et reddat. Bona item per defectum seminis in dominum reverendissimum devoluta diligenter in numerum reliquorum proventuum conferat. Decimarum episcopalium ad suam administrationem pertinentium collectioni diligenter attendat, et si quos ad hanc collectionem adhibebit, ad fidelitatem solemni iuramento obstringat. Quoniam autem hoc in Ioco arendationes decimarum nullc fiunt, ideo collectas in specie decimas 57
