Enyedi, Stephanus: Dissertatio medica de medicina Hippocratis mechanica, praesid Friderico Hoffmanno (Halle, 1719)

■me io§®>

in rebus naturalibus lingularis eruditionis Rolcrtus Bogit in Traßatu de Natura philofophari videtur, dum naturam cujiiscunque corporis individualem mechanifmum,o« mnis nempe mutationis principium ac caufam appellat: Neque omnino line fundamentali ratione,; í)eus énim fummus rerum’Arbiter produxit fubftantias agentes, feu viribus adivis inftrudas, quse effient fontes operationum* atque effeduum in aliis, atque íic neutiquam vel ad momentum res materiales concipi polle fine vi adiva i. e, ni- fu, ac conatu locum, & litum mutandi cum Uluftri,viro Leibnitzio Qxifttmo, nihil obftante, quod nonfemper propter obftacula illam vim ad fenfum npftrum ^xerere corpora valeant, unde motus caufam prorfus non extra materiam quaerendam effie judico teftantibus id vel Ipfii experimentis chymicis,ubi ex fola certorqm fpirituum ac oleorum commixtione tiffisJexoritur calor ac tumultus, ut metus fit diffradionis vitri, in quo continentur. Videntur itaque mihi plurimi recentiorum in hoc pundo a vero aberrare, dum omnem adivitatem cojmoribus denegant; & fic materiam per fe inertem eile, omnemqqe- niótum immediate a Deo corporibus communicari ftatu- ünt. Nam quid qqaefo eft fubftantia mere pailiva fine vi innata, fine adione, & operatione ? Eq^enim mere pas- fivum illud eft, quod nihil efficit, nullarq virtutem exift^n- di vel durandi propriam habet: unde revera nihil eft , ^ nonnili abftr,adam forte in ipfa mente, nőn vero fepara- ram extra eaminvolvit exiftentiam.

* §. VI. # !. ' (ff

Ex innata .hac rerum materialium vi non facile nos amplius latere poterit Verum ac genuinum .pronis morus, otoniumque mutationum in corporibus principium: polita enim vi corporum innata cx modificatione, & ftru«^ dura partium, certa quoque virium proportio emergit , ex, qua originem omnis ducit mechanifmus, nec non proli % por7 * *1. -