Kalocsai Főegyházmegyei Körlevelek, 1892

Index

- 70 — die VI. Februarii a. 1868 declarationem mortis ooniugis, quando nullus testis baberi queat et per eonsequens in casu rnatrimonii oontrahendi : Iudex ex coniecturis in faeto oocurrente adduoto non solum potest, sed etiam debet moderare arbitrium suum. „Verum," ait Instrnctio praedicta, „quandoque contingit ut nullus testis haberi queat. Tunc coniecturae, praesumptiones, indieia colligenda. Iiaeo potissimum ex ipsis coniugibus desumenda. Inquirendutn an mutua voluntate copulati, mutuoque affectu se proseeuti fuerint, bonis moribus imbuti religiose vixerint, filios, bona stabilia habeant, qui cliseessit an infirmae vei optimae valetudinis, an bella, seditiones, pestilentiae exstiterint." Praefeotus Oardinalis S. 0. Inquisitionis in litteris ad Archiepiscopum N. die VI. Februarii 1863 seribit: „Argumenta etiam desuini possunt ex actis a Tr'bunali civili confeotis et deinde super illis, instituto examine, ubi nihil contrarium reperiatur ab Ecclesiastioa potestate, ferri debet sententia, qua declaratur satis oonstare de obitu personae de ouius existentia inquiritur." Hic innuitur quasi offloium nobile Iudieis sententiam ferendi ad praecavenda maiora incommoda, quia nimirum ampla tunc quaerimonii via aperiatur, si Judex coniugi postulanti sententiam declarantem obitum prioris coniugis a limine reiecerit. Tribunal ecclesiasticum accusaretur quasi obex ad civilia iura et moralia protuenda, quasi sollicitans civilia contubernia, reddens conditionem bonorum catholicorum peiorem quam malorum. Malus enim spreta ecclesiastica potestate forsan per fas et nefas promtus érit ad matrimonium, morte prioris coniugis rite ab Ecclesia adhuc non declarata, contrahendum. Bonus postulat remedium iuris, sententiam deciaratoriam ab Ecclesia, ut quietus in conscientia tandem post 30 aut plus annos ad alias nuptias possit convolare. Debetne in tali casu omnino respui ? an aiio modo Verba Instructionis a. 1883 sint interpretanda ? Hinc quaeritur: 1. An si agatur de matrimonio contrahendo, nutnquam ferri debet sententia qua declaratur satis constare de obitu personae, de cuius existentia inquiritur, ex famae adminiculis, praesumptionibus, citationibus per ephemerides dioecesanas etc. ? 2. An passus „donec de morte prioris coniugis certo constet" ita intelligendus sit, ut certitudinern adstruat tantum documentum, certus nuntius, testis, exclusis praesumptionibus et aliis de iure adminiculis, iuxta arbitrium iudieis sufíicientibus ? 3. Si ad 1. affirmative, quaeritur insuper, utrum necessario duae sententiae consentaneae mortem coniugis declarantes a duobus tribunalibus sint extrahendae, an sufficiat una sententia, quasi supplens documentum de statu liberó partis ? Feria IV. die sexta Maii 1891. In Congregatione Generáli S. Rom. et U. Inquis. proposita supraseripta instantia,