Hidrológiai Közlöny 1954 (34. évfolyam)
11-12. szám - Kivonatok
JfTJf Hidrológiai Közlöny 34. évf. 1954. 11—12. sz. KIVONATOK PE3K3ME — RÉSUMÉ — BRIEF SUMMAIRES — RIÁSSUNTI — KURZE AUSZÜGE OnPEAEJlEHHE rMAPO^HHAMMMECKOrO K. n. fl. OTCTOPlHblX EACCEfiHOB Jl. M y c K a JI a H H M. Baraui ABTOPH KPATKO pe3K)Miipyi0T 3arpammHi>ie OIIUTH, NPECJIEFLOBABUME ue.ni. npaBiiJibHoro O(T>OPM;IEHIIH OTCTOÜHHX öacceiÍHOB. 3TII OÍIWTH ÖHJIH NOBTOPEHBI npu 1-oü HIAPOTCXHHMCCKOH KAIJTEAPE NOJIHTEXHIMECKORO IIHCTHTYTA II őbijia cAeJiana iionbirea nepepaöoTarb IIX AJIH ore^ecTBeHllblX yCJlOBHH. Ha OCHOBe CBOHX COÖCTBeHHblX H3MepeHiift pa3ÓnpaCTCH npiiMeneHHC npoTOHHOtt BOJIHM H BMÉCTO Heé upertnaraercsi paspaooTamiaH aBTopaMii MCTOAiiKa H3MepeHHÜ. B cxaTbe cooöiuaiOTCH Aaimue, nojiyqeHHbie iipn IIOMOIHH HOBOM MeroAiiKH ii3MepeHiiií, II AaeTCH pa3paőoTKa reopHH KPIIBOH IipOTOKa, CBH33B 3aK0H0MepH0CTH ABII>KeHIIH BOJIHbl KpaCKH C xapaKTepiICTHKOH B0A0c60pa. HaKOHCH paecMaTpiiBaioTCH BápnaHTbi npiiMeHeHiin HOBOÍÍ MCTOAHKH. K Bonpocy OnPEAEJlEHMH yCTOííMMBoro PACXOflA rPYHTOBblX BOJ} Jl. KoBai ii 111. Jleu<|)ajiBn Ba>KHOíí AERA.'IBKJ B0A0X03FLÜCTBEHHBIX pacieroB HBJIHercH onpeAeJiemie ycroiiMuBOro pacxoAa. I~l03TOMy aBTOpbi CBOAHT H3BCCTHbie 3aKOHOMepHOCTlI, AeiíCTBllTejIbHbie AJIH ABH>KeHHH H KOJieÖaHIIH ypOBHH I'pVHTOBI.IX BOA, H npilXOAHT K 3aKJIHDMeHHI0, MTO H3MeHflK>maHCH C rjlyÖHHQH pa3HOCTB ROAOBORO KOJiiwecTBa BOABI, ipHJibTpiipyioineiícH B rpyHTOByto BOAV, IIJTII >Ke iicnapfliomeücfl 113 rpyHTOBOií BOAbI, HBJlHeTCH npOnOpUIIOHaJlbHOH KOJIimeCTBy BOAbI, (JuuibTpHpyiomeHCH c HCCJieAOBaiiHoií iiJiomaAn. CueAOBarejibHO, nocTpoeHiie.M 3TOH KpiiBOü MOJKHO nojiymrrb AaHnbie, npu noMomn KOTOpbix MO>KHO oupeAeJiiiTb ycTOÖHHBbiH pacxOA B cnyiae onpeAC.ienHOio onyci<annJi ypoBHH rpyHTOBHX BOA. JHajiee AAERCN ormcaniie xoAa neoöxoAiiMbix A AH nOCTpOeiIIIH KPIIBOH OnblTOB. OAHSKO, B BiiAy Toro, HTO RIPOBEAEHHE ONBLTOB TpeőyeT MHoro speMeHH, aBTopbi npeAJiaraioT CKopocTHyio npiiöJin/KeHiiyK) MeroAHKy pacieTa, npu noMomn KOTopoH MOweT ÓBITB oupeAejien IIOPHAOK BCJIHIHHM IICKO.Moro 3iiaieHHJi pacxoAa. MCCJlEflOBAHME nPOCAMHBAHHH nOJl rMJJPOTEXHHMECKMMH HCKyCCTBEHHbIMH COOPYWEHHHMH B CJIYMAE OJ^HOPOJJHOfl nO/inOMBbl r. SAMUI CTaTbH Aaer eAHHbiií o63op pe3yjibTaroB TeopeTiwecKIIX H MOAejIbHblX IICCJieAOBaHIlH HBJieiUIH (J)HAbTpaUHH B OAHOPOAHOM rpyHTe noA niApOTexHimecKHMii coopyweHHHM11. OnbiTHO-SKcnepHMeiiTaJibHbie paöOTbi ocyuiecTBJiHJincb npu noMomn niApaBJiiiHecKOtí MOAENH H MCTOAOM ajieKTponiApoAHHaMimecKiix aHanoriiií. JfaHHbie pacnpeAeJieHiw noTennHajia noA MHorouinyHTOBbiMH coopyweHHHMH, nojiyieHHbie MÉTOASMH KouiJia, DHJibiaKOBa, JlaHe, EJieíía, a Tanwe apc cos (2x/r—1). AbUIH CpaBHeHbl C AaHHbIMH, IIOHyTOIHLIMH OnblTHbIM nyTeM. JJaHHue, nojiyMeiiHbie oiii.iraMii na MOACJIHX, jiymue Bcero coBnaAaJiii c AaHHbiMii, pacmrraHHbiMii MeTOAaMii KouiJia h <í>iiJibnaKOBa. Ha RNAPOANHAMIMECI<yio ceTKy $N/IBTPAMIN noA HIApOTeXHHHeCKHMIl COOpy/KCHUHMH C TOMKH 3peHIIH IipOeKTHpoBaHHH HCCKycTBeHHoro coopyweHHH ocoöo öJiaronpnHTHoe B03AeHcrBHe 0Ka3biBai0T OTBecHbie BOAOHenpommaeMue 3JieMeHTbi (uinyHTbi). JIJIH n3őe>KaHiiH pa3pyiueHHe rpyirra B Ka>KAOM CTACJibiioM cnyiae >KejiaTejibHO coopynorb uinyHTOByK) ereHy co CTOPOHM nn>KHero öbe^ta. Coopywemie CJIHUIKOM KopoTKoro nOHyp no cpaBHeHHio c AJIHHOK uinyHTOBblX CTeH He HBJIHCTCH BbirOAHbIM C TOMKH 3peHHH A3Hiibix, XAPAKTEPH3YIOMHX HBJICHHH (J)IIJIBTPAUHH. OnpeAejieHwe anaieHHH rpaAneirra BBIXOFLA AJIH CÍIYIAN JIK)6OÍÍ KOMÖHHauHH NOKA3BIBAET ONPEAEJIEHHBIM 0öpa30M öJiaronpHHTHOe AeflcTBue mnyiiTOBOü CTEHBI co CTOPOHM HH>KHero öbe(]ia <j)jnoTÖeTa. flpiiMeHeHneM noHypa rpaAneHT BbIXOAa MOKCT SblTb CHH>K'eH TOJJbKO B Iie3Ha«IHTejIbH0M pa3Mepe. JXrh onpeAejieHiie AJIIIHI.I JIHHIIH TOKOB (})HJIBTPAMIN, 6JIH>I<6 Bcero noAxoAHmeíi AJIS coopy>KeiniH, YAANOCB HaöTii (JjyHKUnOHaJibnyio 3aBncnM0CTb npu noMoum AaHHblX OnblTOB Ha MOAeJlHX. Ha OCHOBe onpeAeJieHiw niApoAHHaviiwecKOH cerivit (JiHJibTpaiiHH npa noMomn nocTpocHHH npeACTaB.wercH B03M0>KHbIM OnpeAÉJlIlTb (KaK H3BeCTH0) (jlIIJIbTpaUHOHHblií pacxOA. IlpoBeAeHHbie Ha MOFLEJINX onbiTbi n0Ka3a.nn, MTOMeTOAHKa AaeT yAOBJieTBopHTejibHyio TOMHOCTI, Ha OCHOBC TOMHblX K03(j)(J)HHHeHTa (j)HJIbTpaUIiH TpyHTa. B CTaTbe, HaKOHeu, yKa3UBaeTC« iipaKTH'tecKoe 3iianeíme HCCJieAOBaHHH $HJibTpauiiH B npoeTpaHeTBe, Aannwx a. Taiowe B neoAHOpOAHbix rpyHTax Hapnay c HCCJieAOBaHneM nponeccoB <J)HJibTpai;iin B OAHOPOAHOM rpyHTe. HCCJIEJIOBAHME PACTBOPHMOCTM M3BECTHÍ1KOB. M JIOJIOMHTOB T. M a H A h PaCTBOpilMOCTb H3BCCTHHK0B II AOJIOMHTOB H3yHaJiaCb B paMKax JiaSopaTopnux OnblTOB c PENPOAYKUHEIÍ ycnoBHií K'apCTH(J)HKaiIHH, IipOIICXOAHIneil B npiipOAHHX yCJIOBIIHX. Ha BeHrepcKiie H3BCCTHHKH pa3JiiiHHi>ix ap, MECTOPOWAEHNII h njiOTHOCTH 110 KannHM noAaBaJiacb iiacHmennaíi CO, BO/ia. Hanöojibiyee KOJIIIHCCTB0 Marepiiajia pacTBopiiJiocb npu 06paőOTKe HANMEHEE NJIOTHORO H caMoro MOJIOAORO H3BCCTHHKa. FlocJie Merő pacTBopemie BenrepcKiix AOJIOMHTOB H3yiajiocb TaKiiM >i<e oöpa3GM. KojiiwecTBO pacTBopiiBuierocH MaTepiiana 11 B AHHHOM cJiyiae AJIH Kawioro OTAEJIBNORO oőpa3ua öujio pasjniMHO, HO KA/ibiuin pacTBopji.iocb npiiMepHO B ABa pa3a OOJIBUIC MCM Manuiíi. 3ATEM onbiT 6WJI NOBTOPEH c HACBIMEHHOIÍ CO, BOAOÍÍ npu TeMiiepaType BOAH 40° C : o6mee KOJiHiecTBO MaTepiiaJiOB y.MeHbuiHJiocb, HO B AAHHOM CJiyiae KO.'IIIICCTBO MarmiH ŐW.TO nojrbine KANBUHH. YCTAHOBJIEHHO Aanee H TO, MTO pacTBopiiMocTb TEM Bwme,. MCM Meiibine yroji iiajiemiíi OToCpaHHoro o6pa3na nopoAbi. nOJiyMMKPOMETOJl OnPEJlEJlEHHH COJIEPWAHHH CyJlbOATHblX HOHOB B flOJlEBblX yCJlOBHÍlX r. laíra 11 B. TojiHan OnpeAeJieHiie OCYINECTB.aneTCH B npiicyTCTBiie Kpaciioro MeTiuia c iicn0Jib30BaHiieM 10 MJI BOÁM, noAKHCJieimoií HCl AO OK. 5 pH. Moilbl S0 4 OTCa>k'AaiOTCH H3BeCTHbIMH KOJ1HliecTBOM 11 KOnuenTpannen BaCl 2 H H36HTOK BaCl, TIITPHpyeTCH oSparao npu NOMOMH KOMIIJIEKCONA III. Tai< KAK B AaHHOM cjiyiae ii3MepHercH 11 >KECTKOCTB BOAW, TO cjieAyeT onpeAejiHTb H eö. THTpHpoBaHHe ocymecTBJiHe-rcH npu noMomn THTpupyiomeH rmneTKii Mayxa (Maucha : Hydrochemische Halbmikro—Feldmethoden, Arch. für Hidrobiol. 41, 352, 1954.) B KOJiöe SpjieHMeüepa eMKOCTbio 50 MJI^ iicn0Jib30BaHH0H pjin cenapanmi. pH pacTBOpa HaxoAirrcH B npeAenax 10—11. B Ka>iecTBe öyijiepHoro pacTBOpa CJiy>KHT : 0,6 MJI HACBIM. Na 2B 40 7.10H 20 H 0,5 MJI KOHU. NHJOH Ha 10 MJI BOAW. nepeATiiTpnpoBaHHeM K pacTBopy NEOÓXOFLIIMO AOöaBiiTb 1 MJI 96%-Horo cmipTa. B KAMECIBE HHAiiKaTopHoro pacTBOpa cJiy>KHT: 5 Bee. MacTeií (JrraJieiiHHoro KOMnneKCOHa, 1 Bee. lacTeü KpacHoro MOTiijia H 1,25 Bee. MacTeií 3ejieHoro Ana3ima, pacrBOpeHHbix B cMecn noAmejiOMeHHOíí c NH 40H BOAW H cniipra. B tomkc 3KBHBajieHTHOcra pacTBop iiMeeT CBeTJio3eJieHbiií ubct. B Ka'iecTBc MepiiTenbHoro pacTBOpa cüy>KHT: pacTBop 3,32 r KOMnjieKCOHa III,BCMeCH OK. 400MJIAeCTHJIIipOBaHHOH BOAbI II 100 MJI cnHpra, AOJIHTHH AO 1 JI AecTHJiJiHpoBaHHOií BOAOÍÍ. PacTBop BaCl 2: 2,18 r BaCl 2 2 H 20, pacTBop. B 50 MJI cnnpTa 11 450 MJI ABAWCABI AECTIIAJIIIPOBAHHOH BOÁM. THTPHPOBAHHE JKeCTKOCTH H pacTBOpa BaCl 2, ncn0Jib30BaHH0r0 AJIH OC3>KACHHH, np0H3B0AHTCH T3KHM >Ke O0pa3OM, KAK H OÖpaTHOe THTPHPOBaHHe. BOAW, HMeiomHe >K6CTKOCTb Bbime 15 rpaAycoB,.