Bél Mátyás: Buda város leírása 1. A kezdetektől Mohácsig (Budapest, 1987)
Új-Buda
SÉCT. I. HISTORIAE VRBIS BVDENSIS PERIOD. I. 2CI ncm fed 8c apud G Át sum, refellimus. Ferunt, acclamafle, Elißibe- tham, Forgáchio : Vágd, 'vágd Forgách! Tiéd léfzen Ghymes és Gáts/ hoc el! : Caderet ßrenue Carolum Forgáchms , in prémium Jibt, Ghy- tncs (d.) Gáts , datum iri. Certe enim Ghymes, iám Belae IV. temporibus, in Forgáchiorum potertate fuit, caltrum autem Gáts , a Sigts mundo Forgáchio, Palatino, cum ante Losontziorum eiTet, iurc nuptiarum partim, partim regum indulgentia, ditioni cius gentis, adie- dum eft. VIII. T imidius portea Buda agebant regina:, faltem regnabant, quam credidirtes, remilfius : fiue , quod facinoris conlčientia, exedebat miièras\ fiue, quod tanto maleficio , parum ad popularitatem profecerant. Nam , ert hoc damnandum in vulgi moribus, vt, quod nunc vehementer concupiuit, rciiciat iterum, auerfeturque, tanto pertinacius, quanto vehementius, in contrarium rapiebatur antea. Neque poterant fane , vindičtam numinis dcclinauiilè , quin immo , ibant ei obuiam, quando , fufeepto in Dalmatiam itinere, mortem Elifabetha, vincula Maria, patratx caedis praemia , cum complicibus (jára y & Forgáchio, repererunt . quae iam non habemus expromere. Quis vero, ea tempeftate, Buda habitus ? Non poterant non, fumma hic, imis permiiccri* dum inaugurato, anno MCCCLXXXVII. pridie Calendas Apriles , Sigismvndo, atque Maria, elaborantibus Venetis, in libertatem adierta, fua, vrbi quoque, reddita ert tranquillitas. Adhuc captiua detinebatur Maria, cum Sigismvndvs , port Caroli necem, ex Bohemia, quoriiim, re dubia, profugerat, ignarus, quid reginis ac- cidiflet, Budam aduenerat. Certior hic , de eorum calamitate , fa- čhis, id in primis dedit operam, vti animos procerum fibi, qua precibus, qua pollicitationibus, conciliaret, fedaret vrbem, tanta rerum conucrfione, prorfiis concuflàm. Poftea, de rertituenda Maria iolli- citus, Zágrábiam, inauguratus iam, conccifit, eaque illic, cum Veneto comitatu, blandirtime accepta,Budam, cum regina, feliciter rediit. Aliter, tota de re, commentatus ert Bonfinivs (e.), quem non ell opus morari, nos Timonem fèqui maluimus. Redditus Blaria , atque regno, Sigismvndvs, conrtitutaque domi pace, regiam non minus, quam vrbem, aedificiis, vitra quam rcris, magnificis, coepit excolere. Suc- cellit eo felicius , ornandae hoc vrbis inftitutum , quod a melioribus litteris, dučta funt initia. Enim vero, anno MCCCLXXXVIII. Academiam Buda condidit, quam Bonifacivs Papa, editis tabulis , con- firmauit, eiusque Cancellarium, Veteris Buda Prapofitum , ciTe iuifit. Sed, veterine, an nouae Buda , tantum decus adtributum ? Pro illa Tom. III. Cc face87 Ghymes, & G.its, wn funt pramia, patrati a Forga- chio, diri facinori!» Qua hirte reginat fortuna acceperit : ret vrhie perturbata: pacantur a Sigismundo: eim in trhem merita : Academiam bie co nfiituir. e.) Decade in. Lib. i. fine, & initio Lib. u. d.) Arces Fine, ilia Nitrienfis, haec Neo. gradienfis Comitatus . de quibus , fuo loco.
