Bél Mátyás: Buda város leírása 1. A kezdetektől Mohácsig (Budapest, 1987)

Új-Buda

SECT. I. HISTORIAE VRBIS BVDENSIS PERIOD. I.

la, opportunitate bei vifa, tandem urbem condidit. Iohannes R. amu- luí Ferdinandi I. bcum muniens, deceptus communi opinione, capita Attiláé (fi Bvdae , in propugnaculo adiacenti tempb, hodie Societatis Iesv, expofuit. Ladislavs Túróczivs , montem, in P rapo fitt fuifle potellate, addu&umque amoenitate loci, caflelli quidpiam idhic exaedificafle, memorat. Ita vero ille habet, ne nos in re, nuper dete&a, teflimonia deficiant. Initio, montem hunc , Praepofitus Budae Veteris, pofiedit. arrißt homini peramoenus bei fitus: ergo, caß eUum beat, (fi munit tonem. Huc ille, animi caufid ttare ; 0*, fi ita res exigeret, etiam opes fuas recondere. Pauci, interea labuntur anni, 0* eccef totam Tartarus /»«Licto/ Hungáriám, anno MCCXLI. cuius ut furori fefe fubducerent nonnulli, cafiellum illud petierunt, 0* amplius firmarunt. Stetit inconcujfum, cadente ferme Hungária, (fi omnem hoßis e lufit vim, <*c rabiem, hinc loco habitus honor, (fi afiimatio. Quare, pacatis fubinde rebus , Bela IV. animum adiecit, urbem monti imponere, eamque diligentia, quanta pofiét maxima, in futura regni pericula, comparare. Itaque , quod bene fuperi Hungária uertant, Nouae Budae fundamenta ponuntur: ualla , c//«* /»«- m, exfurgunt: ades, ac domicilia ? montem complent. Sed modicus erat rebus JpUndor, uti initia omnium fecum ferunt. Triennium prope, o/eBelae régi* Buda habuit. Hadlenus Thúróczivs. Petrvs de Réva auguratur, iacram Coronam iflhic tunc , aut Wifiegrádi, fuifle, a Tartarorum praeda , ieruatam. Sed fallitur , quando Budam regiam adpellat, quae nulla tunc fuit.

i- IIdi) Coronae Hung, feu Rerum Hung. Cent. iv. p. 16.

#.) Synopfcos Nouac Cbronoi. Parte u. p. 6.

f.) Vide Platinám , de Vitis Pontif. p. m. 612. feiqq. & Ai.exandr.vm Natai fm, Hift. Ecclefialticx Tomovn. Cap. ii. Artie, lx. p. 64. edit, noux Parilienli* An. 1714. íol. ü 67

V

T c viuis exceííit Bela IV. adhaeíére Buds , incrementa, fiue, quod bellis diflinebantur reges, quod de Stephano V. certum eft; fiue, quod lubidinibus obiecundantes, id quod La- dislaum Cumanum feciűe diximus, haud erant íblliciti, de regni, & vr- bium acceíTionibus. Ergo, fubflitit vrbis fortuna, in primis initiis. Apud Timonem (e.) mentionem reperio , ad annum MCCLXXIII. Comitis Waltheri de Caßro Buda. vt pronum fit coniedlatu, iam tum eo fuifle robore, vt potuerit, debueritue, praefidio regio teneri. Varia tunc Buda nomina fuere. Adpellabatur nimirum , Caßrum Budenfe ; Nomus mons Peßienßs, atque interdum, Arx Peßienßs. Eam ob rem, Peßum quoque, antiqua Peß, fcilicet, ciuitas, ieu villa regia, dicebatur. Hinc ergo intelligi poteft, quid fibi velint eius temporis chartae, quae aiunt, Sigismvndvm arcem Peßi excoluifle. Diu hae adpel- lationes obtinuerunt, roborataeque iunt, plurium Pontificum tabulis. Bonifacivs IX. qui anno MCCCLXXXIX. pontificatum (f.) adiit, fato

deSufflami- nantur Budae incrementa :

varia eim nemina: