Wiczián Dezső: Luther előadói munkássága (Budapest, 1930)
Jegyzetek
allegória, tropologia, anagoge, nisi alibi hystorice idem expresse dicatur. Alioquin ludibrium fieret «Scriptura. — IV. 305. 1.: A 119. zsoltárt azért nem magyarázták helyesen, „quia literalem primo non quesierunt: qui est fundamentum ceterorum, magister et lux et author et fons atque origo. IV. 349, 13.: Ista sic litera cognita facillimum est moralem, allegoricum, anagogicum (sensum) adaptare." 14 5 W III. 342, 39. skk. 14f l W I. 507, 33. skk. 14 7 W I. 155. 1. > 14 8 A 102. zsolt. 20. versénél: „Der 'heylige hohe tempel gottis ist der gebenedeyte mensch Jhesus Christus". W I. 203. 1. s még néhány helyen. 14 9 W I. 158. 1.: Die glosze aber und auszlegung, wie wol sie vielleicht new, adder auch nit schrifftlich synnes ynhaltend von etlichen mag angesehen werden, hatt es myr doch nit gezymet, szo nider die Christen tzu achten ader zweyfelen, das Christus also nah bey yhn Sey, er werde yhn woll sagen, wie sie das alles richten sollen. Meyne vormessenheyt aber, die psalmen ausz zulegen, sunderlich yns deutsche, befilh ich frey in eyns iglichen gutduncken zu urteylen, dan nit myr nach dyr, sundern gote alleyn lob und eere an ende. 15 0 Enders I. 97. 1. 15 1 Die Entwicklung des Schriftprinzips bei Luther bis zur Leipziger Disputation, 13. 1. 15 2 W IX. 46, 16. skk.: Ego autem, licet multi inclyti doctores sie sentiant, tarnen quia non habent pro se scripturam, sed solum humanas rationes et ego in ista opinione 1 habeo scripturam, quod anima sit imago dei, ideo dico cum Apostolo „Si Angelus de „celo" i. e. doctor in (ecclesia „aliud docuerit, anathema sit". U. o. 66, 9. sk. : Major est enim hujus s-cripturae authoritas, quam omnis humani ingenii capacitas. lfi 3 Ênders I. 439. 1.: Et in hac re mihi faceres rem omnium gratissimam, et omnes alii tecum, si Patrum dicta ad verba Scripturae examineremus .. . Tibi et Eccio mos )est omnium dicta aeeeptare et verba Scripturae attemperare verbis Patrum, quasi illi non ad Scripturam magis ' quam ad se voluerint nos trahere. Mihi contra mos est, exemplo Augustini, salva omnium reverentia, rivulos ad fontem usque sequi. 15 4 W I. 384, 32. skk.: Wan schon szo vil und noch mehr tausent, und sie 'alle heylige lerer, hetten disz ader das gehalten, szo gelten ,sie doch nichts gegen eym eynigen spruch der heyligen Schrifft, als sant Paulus zun Galatern sagt: Wan euch gleich ein Engel etc. 15 5 Mindezt bőven kifejtve I. H. Preuss előbb idézett művében. V. ö. még O. Scheel: Luthers Stellung zur heiligen Schrift. 15 8 W III. 397, 13. 15 7 W III. 640, 31. skk. Isa w m 406, 8. skk.1 is» w V. 280, 36. skk.: Cum autem scripturae et verbi dei oporteat esse unum, simplicem constantemque sensum ... V. ö. W V. 644, 3. «o w VIII. 236, 9. skk.: Es ist auff erden keyn klerer buch geschrieben denn die heyligen schrifft, die ist gegen alle ander bucher gleych wie die szonne gegen alle liecht. 18 1 Előszó az Újszövetséghez általában W 'Bibel VI. 10. sk. 1.: Summa, Sanct Johannis Euangeli und seyne erste Epistel, Sanct Paulus Epistel, sonderlich die zu den Romern, Galatern, Ephesern, und Sanct Peters erste Epistel, das sind die bucher,