Fabó András: Monumenta evangelicorum Aug. Conf. in Hungaria historica III.
VI. Comitatus posoniensis - Parsgeneralis
197 lorum animatae circa annum 1572. eandem exercebant libertatem. Jam 1580. anno in comitiis Posonii habitis status evangelicus praestabilis fuit*). Crevit maxime felicitas ecclesiarum harum post annum 1606., ubi per leges regni anni 1608. evangelicis libertas firmata per magnificum dominum Stephanum Illésházy regni palatinum, itaque in hoc comitatu potentem **). Tandem per comites Thurzó, itidem palatinos, eorumque successores protegebatur. Sollicita cura comitis Georgii Thurzó in synodo solnensi anno 1610* constitutionibus ecclesiasticis, superintendente, inspectoribus ecclesiasticis germanicae et hungaricae nationis ***) provisae ecclesiae hujates, ordinis firmioris causa et leges proprias venerabilis fraternitatis posoniensis, diplomate palatinali confirmatas, auctore reverendo seniore Heucheliu , anno 1612. constituebant f). Opportunimitatibus plura producta sunt. Magnifici domini Emerici Czobor do. Szent- Mihály laudes habet Daniel Krmaun in manuscripta HistoriaLutheri. Ex proceribus Eszterházy de Galantha pietate et eruditione in ecclesia nostra maxime clarus fuit Thomas, in academia vittebergensi eruditus. Ilinc redux in gratiam praesertim illustrissimae dominae Catharinae Pálfy, conjugis domini Stephani Ille'sházy, edidit in hungaricam lingvam versum divi Hunnii librum : Az igaz anya szent egyházról, typis Joannis Manlii Sárvárini anno 1602. in 4.. Praefatio exhibet historiam papatus lectu dignissimam. *) Vid. Raupachii Au striam evangelicam tom. II. p. 15.. Intererat illis comitiis magnificus Vitus baro de Pucheim, qui haec memoriae commendavit. Terrebant hungaros adversa fata evangelicorum Austriae, quare solliciti erant de libertatibus religionis exercitii firmandis. **) Vid. comitatum trenebiniensem de illustrissimo Stephano Ille'sházy. ***) Inspectores ecclesiastici ex usu illius temporis ab inspectoribus praesentis aetatis multum differebant. Illis data fuit potestas ab ecclesia dirigendi res ecclesiasticas intuitu suae nationis, nomine superintendentis, quare ex senioribus ministris deligebantur ; hi adversis fatis colluctanti ecclesiae in defensionem jurium sunt constituti, et quidem in conventu Posonii anno 1736. a nonnullis viris ex statu equestri celebrato. Eodem in conventu limites officii talis ita descripti sunt : supremorum inspectorum officii erit casus secum per subalternos inspectores communicatos examinare* qui ministros concernunt, superintendentibus communicare, jura ecclesiarum ad agentem exmittere, necessariam pecuniam sine aggravio miserae plebis iucassare, expendere, rationes exigere et universa pro modulo virium defendere, ita quidem, ut in singulis illis cum cointelligentia superintendentis agant. t) Eeges contubernii posoniensis exhibet celeb. Ribiny in M e m o- r ab. p. I. p. 387..
