Fabó András: Monumenta evangelicorum Aug. Conf. in Hungaria historica I-II Pest 1861-1863.
II. kötet - ADVERSARIA - SECTIO III. - CAPUT I.
127 quem sub Johanne de Zápolya passus est, perscripserunt ad posterlta tem, de viennensi nihil me unquam legisse ingenue confiteor. *) Ex carceribus liberatus in partibus inferioribus se continebat et ubi se dabat occasio, Calvini dogmata disseminabat, vir non indoctus, sed vanus et inconstans. Hic Matthias Dévay, quem Tsétsius 1. cit. perperam Matthaeum adpellat, primus fuit controversiae sacramentariae in Hungária autor. Ita enim celeb. Boernerus, medicinae apud vitember- genses doctor, in epistola dar. Paulo Fabri, neosoliensi, an. 1556. ad prolixam studiorum ejus commendationem inscripta, ex libro vitem- bergensium memoriali adnotavit: „Ex antiquis temporibus spectant huc, si recte sentiam, Martinus Cyriaci, qui primus omnium ex Hungária Lutheri fuit auditor, rectore magnif. Philippo Melanchthone an. 1522. in album'academicum inscriptus; Dionysius Lincius, pannonius; Balthas. Gleba, budensis , Stephanus Kopacius, in patriam redux ecclesiae Albae Juliae, an. vero 1547. rivulensi, 1549. patakiensi regendae praefectus ; Andreas Batizius ; Emericus Ozoreus et Matthias Dó- vay, quos omnes purioris doctrinae in ecclesiis hungaricis instauratores, ultimum vero eorum, Dévayum, primum controversiae sacramentariae ibidem excitatae auctorem fuisse, memoriae proditum est,“ quod aliorum etiam testimoniis confirmat. Plura de vago et inconstante homine, a veritate evangelica devio, non habeo dicere. Schedae enim ejus ad fratres missae omnibus eruditis hungaris uti non visae, ita suspectae sunt. Caspar Pilcius, dopschensis **) et marcivillanae ecclesiae in Scepusio minister, postquam procurandis sacris in oppido Sáros admotus fuisset, quamvis vivente Rubero, superiorum partium Hungáriáé generali capitaneo, heroe in defendendis limitibus regni et veritate evangelica insigni, cujus beneficiis et vitembergae sustentatus et Brigae in ministrum ordinatus fuit, nihil fuerit ausus: eo tamen mortuo et vix sepulto turbavit ecclesias et inter alia edidit ad mentem Calvini Regulas sive Theses quasdam, quas bartphenses Martinus Wagne- rus, Thomas Fabri et Severinus Sculteti an. 1586. sub titulo: Examen regularum Casp. P ilcii promte non minus, quam solide refutarunt. Hic dum iterum Assertorem regularum suarum *) Bécsi fogságát aKözhasznú ism. tára és Gr e s ch i ch t e der e v a n g. Kir ch e in Un g ar n st. is, imént idézett helyeken, említik. **) Bartholomaeides: Memoria Ungarorum st. 59. 1. indokolva tagadja, hogy Pilcius dobsinai pap volt volna.
