Fabó András: Monumenta evangelicorum Aug. Conf. in Hungaria historica I-II Pest 1861-1863.
II. kötet - ADVERSARIA - CLASSIS II.
24 turbarum in Transylvania, dum ariani, zwingliani, calvinistae, anabaptistáé, lutherani capronas suas vellicarent invicem et cum gemitu depilarent. Indigna profecto, quod sciunt eruditi, socio jesu criminatio, b) Paulus Emberus, a Debreczino , patria sua, Debreczeni adpellatus, variarum ecclesiarum , ut ipse confitetur, antistes. Nam et Sáros Patakini, et Losonczini et Szathmarini, et Debreczini, imo et Piszkáé officio pastoris functus est, uti in Historia ejus ecclesiastica p. 570. sq. 617., 629., 597. legi potest. Hic uti frequenti locorum commutatione multa ad rem ecclesiasticam pertinentia conquisivit: ita publico bono consulturas H i s t o r i a m ecclesiae reformatae in Hungária et Transylvania conscripsit, studio et opera Friderici Adolplii Lampii Trajecti ad Rhenum an. 1728. in IY. editam. Paulus Emberus cum editore suo Lampio non inutilem ecclesiae operam praestituri erant, si a detestando partium studio se abstinuissent. Hoc tamen factum non fuisse vel hinc arbitreris, quod omnem fere sacrorum emendationem suis doctoribus audacter transscribant, etsi ipse Paris Pápay et Hanerus eam magni Lutheri discipulis potissimum deberi multis numero argumentis adseruerint, quam veritatem et ipse in capite de primis reformatoribus in confusionem Lampii vindicaturus sum. Adhaec labores nostrorum multo utilissimos aut malitiose suppresserunt, aut dum iis carere non potuissent, sub alio nomine *) mentionem eorum injecerunt. Hoc Hypomnemati Sculte- tiano evenisse certum est. Nam etsi ex eo Emberus non parum profecerit: tamen Lampius §. 4. id ipsum sub curiosarum et elaboratissimarum observationum et libri cujusdam nomine, suppresso autore, et genuino libri titulo allegavit. Quid Lampius in opere Emberiano praestiterit, ipse in praefatione confitetur, multorum sententia longe melius facturus, si **) manuscriptum Emberianum, uti acceperat, edidisset. ***) Nam uti ven. contubernii gömöriensis consenior, Mart. Regis edita, dum apud vitembergenses versaretur, dissertatione adfirmare veritus non fuit, et quidem in titulo: Embernon Ember: ita bona fide adfirmari potest, Lampium rerum ecclesiasticarum hungaricarum juxta cum ignarissimis fuisse ignarum. *) Doleschalnál: titulo. **) Ugyanannál: ipse rerum hungaricarum ignarus. ***} Ugyanannál itt még e pont van : Einberum enim, variis intra patriam fatis exercitatum , non vulgaria documenta collegisse , pronum est existimare.
