Raffay Sándor: A magyarhoni evangélikus liturgia történetéhez (Budapest, 1933)
Ágendák és énekeskönyvek
46 beszédben vázolt munkáit vállalják-e és készek-e erre az eskiit letenni? Az esk ü letétel után kéz felvetéssel felavatták a jelölteket, majd lelkészeknek nyilvánították és végül az avató superintendens megáldotta őket. Ezután mindnyájan tórdenállva imádkoztak. Az dmádáág után a superintendens felhívta a jelenlevő espereseket, hogy ők is fogadják el és nyilvánítsák a jelölteket lelkészeknek és Thess. I. 5. és Zsid. 13. alapján munkatársaiknak. Azután ismét imádkoztak a Miatyánkot is elmondván s befejezésül a Te Deinnot énekelték el. Talá|ii nem lesz érdektelen, ha Kis Bertalan superintendens 1625. június 2-án letett hivatalos esküjét is szószerint közlöm: „Ego, Barth. Kis, Dominoruin Ministrorum in Comitatibus Τ (rendien) etT(uiroc) degentium Superintendens, IUKO coram Deo vivo, Patre Filio et. Spiritu Sancto, ac promitto quod ego in vita ímea nullám aliam doctrinani docebo et promovebo publice vei privatim, praeter eam, quae Seriptis Propheticis et Apostolicis centinetur, qua in Confessione Augustana Caesari Garoio V. Imperátori Augustae Windelicorum Anno DNI MDXXX exhibita in Formula Concordiae comprehensa habetur quam consensioneni ut et Dni Seniores et Dni Ministri curae meae commissi profiteantur ac dooeant diligenter et serio invigilabo et curabo: Denique ecclesiarum Ministris et tóti gregi a me depetenti adjuvante me Spiritus gratia sic istudebo, uti bonum ac fidelem animarum pastoruim et Verbi Diviini praeconem decet, leges item tam contubernorum singulorum comitatuum et districtuum Dnis Magistiris, quam Mihi in hoc officio Superintendentis praescriptas observari facere easque manu tenere adnitor. Haec omnia ut pro mea Virilj adimplere possim, ita me Deus adjuvat, Pater, Filius et Spiritus S. et fides mea christiana. Amen. Bruckner i. m. I. 160—165. vázolja Lám Ambrozius Sebestyén késmárki lelkésznek 1588-ban kiadott németnyelvű énekeskönyvét. Ennél azonban tanulmányunk szempontjából sokkal jelentősebb az 1632ben megjelent Leibitzi Énekeskönyv, amelyben a Te Deum és a vasárnapi Kyrie is megvan. A Kyrie ez: Jesu Christe du Sohn des lebendigen Gottes, erbarm dich über uns Alleluja, alleluja! Adventben: Der du ein Bichter zukünftig bist, erbarm dich... Karácsonykor: Der du ein wahrer Mensch geboren bist, erbarm . . . Böjtben: Der du für uns am Kreutz gestorben, erbarm... Húsvétkor: Der du von Todten aufgestanden, erbarm . . . Pünkösdkor: Der du den Heyligen Geist gesand hast, erbarm . . . Szentháromságon és utána: Der du sitzest zur Recheten des Vaters erbarm . .. Antifonák és responsoriumok: Adventben: Tauet ihr Himmel hernieder! Alleluja! Und ihr Wolken regnet dem Gerechten! Alleluja!