Deák Antal András: A Duna fölfedezése
Tartalom - III.A DANUBIUS PANNONICO-MYSICUS, 1726
IN SECUNDAM PARTEM 3J TOMI PRIMI P R JE F A T I O. JlNculnc Gentes , qux varias inter Orbis, rerumquc vices, has ripas accoluere , obifiterunt , ut prxftantiflima Allronomix Scicntia frequcntibus obfervationibus coclum peragraret , iilque dimeniionibus utcretur, qux terreilres quoque dirigcrent. Id ego prx ocub's animoque habens eo tempore, quo Danubium fcrutabar , conftitui poft jaChiram Belgrádi Anno 1690. plures aggrcdi obícrvationes, qux non tu odd ad ordinandum , ac dilponendum hydrographicam Danubii Mappam, fed & meditcrraneas ipfi cirtumjacentes , conferrcnt. Modum ergo perpend', Ik excogitavi, quo faciliüs id confequi poflem. Quamobrcm curavi fieri Quadrantem Aftronomicum cx orichalco, radio 2j pedes Noricos complcctcntem , & fupcr annulum azimuthalem itideni orichalcum circumcirca veriitilem , quo inftruclum excrcitatum in eo iludio Juvencm Joanncm Müller in loca infigniora ablegavi, in quorum iingulis ille quinquc aut lex diebus iinmoratus cx altitudinibus Fixarum rneridianis (Solis cnim non ita frcqucntcs haberi poterant) prxfuppofitis l'piärum declinationibus cx Hcvcüo , elcvationes Poli elicuit methodo illä, quam Aftronomicx obfervationcs anncxx monilrant. Quibus ctiam alix pro longitudinibus J.ocorum tentatx, aut alias baud plane inutiles adhxrent obícrvationes, ut qualis fucrit pri' Telefcopium pedum deprchcniiis circum Jovialium motus, quibus l'hafibus Luna circa Marginem quidem tantűni, quo tünc crcíccbat vei decrefcebat , apparucrit , 6-: qux tandem totum agmen coniplet ik pcrficit,tabula declinationum quatuor diver&rum acuum magneticarum , quantx cx in diverlis loci- fuerint deprehenix. Idas igitur obfervationcs omnes miles congcifi ; veriim cimi poft varios cafus divcrfi mihi obfervatoria perluftrare datum eft , mcumque prxcipue domefticum , ubi in Patriam revcrfus fum , aliorumque methodum in Aftronomicis obfervationibus inftitueudis pcrfpexi , & ad trutinam revocavi , diu fine hxfitavi forcnt nccne obícrvationes illa; in lucem proferendc , utpote qux inter Cailrorum ftrepitus, 8c militaria incommcxla peraélx fuerant. At Calfinus cruditionc fun toto orbe celcberrimus , qui feniper me loco filii bábuit, conílantcr vetuit ut eafdem de medio tollerem , & abolerem, led etiamfi DaTom. I. R NU-
