Deák Antal András: A Duna fölfedezése
Tartalom - III.A DANUBIUS PANNONICO-MYSICUS, 1726
HUNGÁRIA. 3 Limites vera Hungarix Cis-Danubialis , funt, ab Oriente Danubius, a Meridie Dravus fluvius, ab Occidente Montes Syria:, 8c Auftria inferior, a Scptentrione item Danubius. Limites vera Hungarix Trans-Danubialis funt, ab Oriente Tranfilvania, 8c Vahchia, ad Septcntrioncm Montes Carpathici, ad Occafum 8c Meridiem Danubius. Regna ad Monarchiam Hungaricam ipc&antia Cis-Danubialia funt, Sclavonia, Servia, Bofna, a nonnul lis iub nomine Rama indicata, Croatia, Dalmatia, Bulgaria. Trans-Danubium ad Huragarix Monarchiam ípcóht, Regnum Cumanix. Scd hoc Regnum hodierná conftitutionc dividitur, in Valachiam, Moldáviám & Buefciak, qux Bcflarabia. Ex Provindis denique ad Coronam Hungaricam fpedhntibus , nobiliftima eft Tranfilvania, qua; eft Dacia Mcditcrranea , ficuti Walacbia Ciiälpina , uti & Moldavia. Ilungaris Tranfilvania denominatur Erdeiii; hauddubie a VII. Urbiuni numero, vei certe a VII. caftris, qux a VII. Ducibus Hunnorum, feu Hungarorum, in ultimo eorum ex Scythiá egreßü , in eá locata fucrunt. Et eft Regio rcrum omnium, qua: liibftentandx vitx hominum funt neceffarix , feraciflima. Diviiiim eft quoque Regnum Hungarix in Comitatus, qui funt certi diftridlus, 8c veluti quxdam Provincix; quorum finguli habent feparatas fedes fuas judiciarias, ac tribunalia, conventus, feu congrcgationes; imo 8c pcculiaria aliqua ftatuta, Magiftratulquc, ac Officialese cujusmodi feint, Supremus Comitatus Comes, Vice-Comes, duodecim Afleffores,, Judices Nobilium, Jurati, & Notarii; ita tamen ut 8c Prxlati , Nobilcs , 8c Alblegati Civitanim Rcgiarum liberarumque uniufcujufque Comitatus , iiidem conventibus 8c congregationibus omnes interefle poftint , fuaque vota habcant; 8c quanidoque etiam fub pcená adefte debeant. Magnitúdó eonim Comitatuum non eft eadem , fed alius ab'um ftiperat amplitudine. Numerus eorum divcrfus a diverfis ponitur. Bonfinius numerát 57. Vcrboczius 63. Ranzanus 73. Molnarus numerum eorum exftendit ad 74. Nonnulli etiam ad 75"; fed indudunt finnSl Traniilvaniam. Divcrfitas autem hxc , cnumerandis Comitatibus Hungarix, inde orta eft, quod aliqui Audlores acccperint ftride Hungáriám, aliqui latiiis fumptaiu , 8e prout alias quoque Provincias ad Coronam Hungarix Ipedlantes comple&itur. Alii ibliim eos Comitatus, qui aut nondum aut non omnino a Turcis iubacti feint. Alii promifcue omnes. Alii pro fux conftitutionis tempore. Alii autem pro co, quo erat Hungaria in fummo florc. Fatrendum tamen eft aliquorum Comitatuum , per varias bcllorum revolutioncs, nomina prorfus interiifte, vel plurcs in unum coaluifle. Omnia vera ifta Regna iub fe comprchcndunt , partim Nationem Hungaram , qux funt reliquix Scytarum ; partim Walacam , qux videtur potius eile derivata ab Italä Gente pro Colonis iftuc tranflatá ; teftante id illorum Idiomate , moribus , acfymbolis: partim Saxonicam, qux fuit tranilatio Gcntis Germanicx. Tom. I. B Slava
