Leo Santifaller: Ergänzungsband 2/2. Festschrift zur Feier des 200 jährigen Bestandes des HHStA 2 Bände (1951)

V. Rechts-, Verfassungs- und Wirtschaftsgeschichte - 57. Johannes Baur (Brixen): Die Brixner Synode von 1318 in ihrer liturgiegeschichtlichen Bedeutung

Die Brixner Synode von 1318 in ihrer liturgiegeschichtlichen Bedeutung. 131 in octava Assumpcionis ymmo officium sanctorum omittatis et tantum collectam de ipsis dicetis. Item in octava Laurencii dicetis Credo in unum non racione Laurencii, sed racione octave Assumpcionis, cui incidit semper Laurencius. f. llr Cap. 44 Item precipimus, ut sacerdotes, quando // vadunt in publico, pro veste superiori mantello vel clamide utantur. Item, ne sacerdotes et dyaconi habeant stricta brachialia et strictos calcios inhibemus. Cap. 45 Item abbatibus, prepositis, decanis et eorum subditis atque aliis personis religiosis per totam meam diocesim constitutus (sic!) districte precipimus, ut regulam suam fideliter sibi traditam ac nostrorum patrum statuta super ipsorum observanciis promulgata firmiter observent, si canonicam voluerint effugere ulcionem. Cap. 46 Item prelatis, decanis, plebanis et vicariis per totam meam diocesim precipimus districte, ne vagos clericos, sive scolares, comam nutrientes, arma nociva defferrentes nullatenus in domibus suis hospitalitatis causa recipiant. Si quis hoc statutum meum transgressus fuerit, penam incurret, nobis et fratribus nostris talentum valentis monete persolvat irremissi- biliter. Cap. 47 Singulis decanis rurensibus precipimus, ut presencia statuta in singulis conventibus suis faciant legi et auctoritate nostra firmiter observari. Predictas autem constituciones et statuta tam vetera quam nova per Reverendum presbyterem dominum Gwidonem sedis apostolice legatum et in synodo provinciali Salczburgensi *) facta nec non per meos pre­decessors in synodis Brixinensibus * 2) et nos in presenti synodo confirmata, Auctoritate, qua fungimur, precipimus ab omnibus firmiter observari. Salva et retenta nobis omni auctoritate et potestate dispensandi ex iusta causa super predictis et quolibet predictorum. Liturgiegeschichtliches zur Synode. II. Neben sehr bedeutsamen verfassungsgeschichtlichen Bestimmungen, wie aus der Textedition zu ersehen ist, enthält gerade diese Synode so viele Statuten über Liturgie wie sonst keine der älteren Brixner Synoden. Wegen des allgemein-liturgiegeschichtlichen Interesses verdienen die Synodalstatuten von 1318 eine besondere Untersuchung. Tonsur und geistliches Kleid3). Das Abschneiden des Haares bei der Aufnahme in den Stand der Kleriker ist im Abendland Ende des 5. Jahrhunderts bezeugt. Ursprünglich war die Tonsur ja eine Gewohnheit, die in den Klöstern aufgekommen ist, und von dort von den Weltgeistlichen übernommen wurde. Da sie Weltentsagung ver sinnbildete, galt das Tragen langer und gepflegter Haare als Zeichen von Weltsinn. So war es laut can. 46 verboten, „vagos clericos sive scolares“, aber auch Kleriker, die lange, gepflegte Haare trugen, „comam nutrientes“, in den geistlichen Häusern zu beherbergen. x) Salzburger Provinzialkonzil, abgehalten zu Wien im Jahre 1267 unter dem Vorsitz des Kardinal- Legaten Guido, Kardinalpriesters zum hl. Laurentius in Lucina, siehe Baur, Die Brixner Synoden, S. 306. 2) Synoden unter Bischof Bruno, 1278, 1287; unter Bischof Landulph zirka 1296, siehe Baur, ebenda S. 306/7. 3) c. 2, 46, 44.

Next

/
Thumbnails
Contents