Az Egri Ho Si Minh Tanárképző Főiskola Tud. Közleményei. 1984. (Acta Academiae Paedagogicae Agriensis : Nova series ; Tom. 17)
I. TANULMÁNYOK A TÁRSADALOMTUDOMÁNYOK KÖRÉBŐL - (Cirill betűs)
AonieAiirae 30 Hac o6pa3u,ti KOTopbix paccKa3biBai0T 0 pa3pymeHHH ropo,n;a Byjirap — CTOJIHULI rocy^apcTBa HenocpejiCTBeiiHtix npe^KOB Ka3aHCKiix TaTap — BOJIMCKHX Öyjirap 9 OflHHM H3 SOJIOTOOpflMHCKHX XaHOB — TllMypOM. 1 0 HecMOTpa Ha BoaMoaíHbie KOJieöaHiiH B pemenMii Bonpoca o BpeMGHH BO3HIIKIIOBeHHH It ^OpMHpOBaHHfl yKa3aiIHbIX HtanpOB, MOHÍHO CHHTaTb yCTaiIOBJieHHbiM, ITO ONPEAEJINETCH 9TOT HCTOPMECKHÖ nepnOA XII —XIV BGKaMii. ECJIH ?Ke B3HTB neityio ycjiOBHyro apinJnvieTMiecKyK) cpefluioio, HTO BnojiHe ftonycTHMO B ,n,aHHOM cjiynae, TeM öojiee Kor,n,a penb ujjeT O n,ejibix H^anpoBbix cncTeMax, TO MO?KIIO H HecKOjibKo cy3iiTb yKa3anHbie xpoHOJioniHecKiie paMKii H Bnoji He yBepeHHO roBopiiTb 0 XIII — Hanajie XIV BB. Ilpn 9TOM cjie,n;yeT BecTii penb, BHflHMO, He TOJibKO o KOHKpeTiibix flaTax. Pe^b ji,ojiHiHa M^TM o xapaK'repe, oco — 6eHiiocTnx TOÍÍ HCT0pHnecK0 ft anoxn, B KOTopyio BO3HHKJIH paccMaTpiiBaoMbie ÍKaupbl. IlepHOfl B03HHIÍII0BeiIHH pyCCKHX ÖaJIJia^ — XIII BeK, OFLHII H3 eaMblX HanpHíKeHHbix B HCTopun pyccKoro naposa, Korjja OH Haxo^MJiCH nofl uroM op^biHCKHx 3ABOEBATEJIEII m BCJI jKecTOKyro h NOCTOHIINYIO őopbfíy 3a CBoe ocBo6o>Kfleinie. IIpoHCxoHíAeHHe h (fiopMupoBanne CJiaBHHCKHx HCTopiiHecKiix GajiJiaA CBH3aH0 c AJiHTejibiiOH anoxoií őopbÖbi CJiaBHHCKHx iiapo^oB c Typen, KHMH H OpAblHCKHMH HanieCTBHHMH H ItrOM, O ^eM nHCaJIOCb IieOAHOBKpaTHO. TaKne ®e HJIH nofloÖHbie COÖHTHH iipoHCxoflHJin B XIII —XIV BB. na TeppHTopHH SyjirapcKO-TaTapcKHx rocyaapcTBetiHbix 06pa30BaHHit. Kor^a BojiHíCKaa Eyjirapun 6bijia pa3rpoM.neHa no,n y,n,apaMH xaHOB 3OJIOTOH Op^bi, nyTb ceBepHee co3,n,aeTCH Ka3aHCKoe xaHCTBO. Hanöojiee paHHHe o6pa3H,bi ÖAPITOB — ,,HcTopiifl Ka3aHii", „IlecHfi xana MyxaMMefl — ÁMHua o TaMepjiane" H MHOÍKECTBO HCTopHHecKiix JIEREHA 11 npe,o,aiiHH KA3AHCKHX TaTap KAN pa3 H NOBECTBYET 06 9THX nojiHbix a,paMaTH3Ma M TparnsMa CO G MTHHX . 1 1 Bee CKa3aHHoe 3HaHHT, HTO B03HHKH0BeHHe H (J)OpMIipOBaHHe- ÖaJIJiafl, OCOÖeHHO — CJiaBHHCKHx HCTopHHecKiix, H TaTapcKiix HapoflHbix SanTOB 6,TiecTHiij,e noATBepHifla10T BbicKa3biBaHHe H. T. LIepHbiuieBCKoro 0 TOM, HTO naHÖojiee Bbipa3HTejibHbie o6pa3HbI npOH3Be,Ii;eHHH HapO/JHOÍÍ n093HH B03HlIKaiOT TOJibKO TaM H TOJibKO TOrAa, Kor,n;a Macca Hapo.ua ,,BOjiHOBajiacb CHJibHbiMH H ÖJiaropoAHbiMii qyBCTBaMH, rfle coBepmajiHCb CHJIOIO Hapo^a BejiHKiie COÖBITHH." 1 2 ECJIH SYFLYMNE IICCJIE^OBAHHA CMoryT JIHUIB HE3IIA*IHTEJIBH0 NOKOJIE — 6aTb ycTaHOBJieHHbie ^AHHBIE 06 HCTOPHHECKOFT gnoxe B03HHKH0BEHHH paccMaTPHBAEMBIX HíaHpoB, TO Bonpoc 0 jiHTepaTypHO-(|)ojibKjiopHbix TPAFLMJUFLX, Ha KOTOpbIX OHH OCHOBblBaJIHCb, HBJIHCTCH ŐOJiee CJIOíKHbIM. MOÍKHO CHIITaTb YCTAHOBJieHHbiM, *ITO npn (JIOPMHPOBAHHH öaiiTOB cynj;ecTBeHHyio pojib cbirpajin TpaJI,HH,HH öojiee paHHero IIAPOAHO-REPOH^IECKORO gnoca. 06 3TOM AOCTATONNO HCHO ROBOPHT, nanpnMep, ÖAHT „MCTOPNH KaaaHH", KOTOPBIII OXBATBIBAET CBOHM COFLEPHÍANNEM coőbiTHH, ^JIHBHINECH 6o.nee qeM J^BA CTOJieTiin. XOTH öaiiTbi B OCHOBHOM B0Cnp0H3B0flHT KOIIKpeTHbIC HCTOPIMECKIIE COŐblTHH, XapaKTepH3yi0TCH OHH, KaK II pyCCKHe HapOítHbie ÖblJIHIIbl H TIOpKOHSblHHbie CKa3aHHH, niiipoKHM OXBaTOM HBJieHHH fleHCTBHTeJIbHOCTH. Ho He TOJibKO B 9T0M 6jIH30CTb ÖaiITOB K GoJiee paHHHM repOH^eCKHM CKa3aiIHHM. MOíKHO yKa3aTb It Ha HX KOHKpeTHyiO CBH3b C repOHHeCKHM 9nOCOM TiopKCKHX HapoftOB. SHA^iHTejibHoe MECTO B YKASAHHOM Bbiiue ÖAHTE 0TBEJ];EH0 C03aaHHK) oGpasa Hypbi. MsBecTiio, HTO cpe^H KasaHCKiix BejibMora fíbui aKTHBHbiii CTopoHHHK MOCKOBCKOÍÍ rpynnnpoBKii LIypa HapbiKOB. 3a ynacTiie B 3aro324