ARHIVSKI VJESNIK 30. (ZAGREB, 1988.)

Strana - 30

Marijan Maticka, Organi za provođenje agrarne reforme i kolonizacije u Jugoslaviji (1945 — 1948). Arhivski vjesnik, 31/1987, str. 29—37. ' kolonizaciju pa je to bila njegova nadležnost. Savezni organi trebali su osiguravati jednoobraznost zakonskih i praktičkih rješenja zemaljskih organa te provođenje kolonizacije u Vojvodini. Agrarni savjet DF Jugoslavije, osnovan 29. kolovoza 1945. godine, bio je najvažniji savezni organ provođenja agrarne reforme i kolonizacije.

2 Doduše, postojalo je Ministarstvo kolonizacije još od obrazovanja Privremene vlade DF Jugoslavije, ali Zakon o agrarnoj reformi i kolonizaciji nije razrađivao njegove nadležnosti. Njegove funkcije, osnivanjem Agrarnog savjeta, najvećim dijelom su svedene na administrativne i organizacijske zadatke.

3 Dakako, u tadašnjim prilikama to nije bila mala nadležnost, ali bitna stajališta, opredjeljenja i odluke o provođenju agrarne reforme i kolonizacije utvrđivane su u Agrarnom savjetu. Predsjednik vlade DF Jugoslavije Josip Broz Tito imenovao je Mošu Pijade za predsjednika Agrarnog savjeta. Članovi su bili Vaso Čubrilović, ministar poljoprivrede, Sreten Vukosavljević, ministar kolonizacije, Maksim Goranović, predsjednik Državne poljoprivredne komisije po položaju te Filip Lakuš, Vlado Šegrt, Bogdan Oreščanin, Jovan Veselinov, Jerko Radmilović, Zdravko Romae, Dimitrije Bajalica, Vančo Burzevski, Milan Brinar i Vlajko Begović.

4 Bile su to osobe iz Jugoslavenske armije i odgovorni rukovodioci u saveznim ili republičkim ministarstvima kolonizacije, poljoprivrede i šumarstva. Agrarni savjet odmah po osnivanju preuzeo je rukovođenje provođenjem agrarne reforme i kolonizacije. Koordinirao je donošenje zemaljskih zakona o agrarnoj reformi i kolonizaciji, utvrđivao je i raspoređivao broj kotor. (O agrarnoj reformi i kolonizaciji u Jugoslaviji postoji već razmjerno obimna literatura. Temeljni rad zacijelo je monografija Nikole L. Gaćeše »Agrarna reforma i kolonizacija u Jugoslaviji 1945—1948«, Novi Sad 1984. Usp. i Vladimir Stipetić Agrarna reforma i kolonizacija u FNRJ godine 1945—1948, Rad JAZU 300, Zagreb 1954, te doktorske radnje: Slavko Juriša, Agrarna politika i seljačko pitanje u Hrvatskoj 1945—1953, Zagreb 1978, i Marijan Maticka, Agrarna reforma i kolonizacija u Hrvatskoj 1945—1948. godinie, Zagreb 1987). 2 Vlada DF Jugoslavije je u skladu sa Članom 31. Zakona o agrarnoj reformi i kolonizaciji donijela 29. VIII 1945. godine Uredbu o Agrarnom savjetu DF Jugoslavije. Uredba je objavljena u Službenom listu DFJ, 67/4. IX 1945. 3 N. Gaćeša, Agrarna reforma i kolonizacija u Jugoslaviji, n. dj. 121—129, opširno piše o Ministarstvu kolonizacije, napose o Sretenu Vukosavljeviću kao rukovodiocu ministarstva. N. Gaćeša jače naglašava ulogu Ministarstva kolonizacije, ponajviše uzimajući u obzir inicijative koje je poduzimalo do donošenja Zakona o agrarnoj reformi i kolonizaciji. 4 Dekret Predsjedništva Ministarskog savjeta od 29. VIII 1945. o predsjedniku i članovima Agrarnog savjeta DFJ, Službeni list DFJ, 67/4. IX 1945. 30