ARHIVSKI VJESNIK 25. (ZAGREB, 1982.)
Strana - 98
Davorin Eržišnik, Kriteriji vođenja evidencija o arhivskoj građi u nastajanju. Arhivski vjesnik, 25/1982. str. 97—99. Akumulacije građe bivših stvaralaca koje su nastale integracijskim procesom u proizvodnji i sredstvima čine drugu grupu. Osim za proizvodne radne organizacije, one su karakteristične i za financijske organizacije, naročito za poslovno bankarstvo. Za integracije širih razmjera karakteristične su i tzv. prethodne integracije, ikoje su se, u vremenskim distancama, odvijale na razini sudionika osnovnog procesa. Građa svih sudionika integracije, koja se s vremenom akumulirala kod osnovnog nosioca procesa, odražava razvojni put udruživanja, ali je svaka registraturna cjelina njena potpuna samostalna jedinica. Treću grupu čini građa bivših stvaralaca — prednika, koju je sljednik preuzeo zajedno s poslovima od prednika. Institucija prednika, odnosno sljednika u poslovima karakteristična je za organe uprave' i društvene službe. Građa direktnih i indirektnih prednika koja je pohranjena kod sljednika odražava kontinuitet Obavljanja određenih društvenih poslova koji se prenose s jednog organa ili službe na druge. Indirektnim prednicima mogu se smatrati oni organi ili službe koji su spajanjem (koncentracijom) poslova na razini jednog organa ili službe prestali s radom. U slučajevima kada je s radom prestalo nekoliko prednika, a rad nastavio jedan, građa prednika nesumnjivo čini zasebne registraturne cjeline. Kod direktnog predništva, međutim, kada. s radom prestaje jedan, a nastavlja ga drugi organ ili služba, ta promjena često ne ostavlja trag o prekidu registraturne cjeline. Pojmovi registraturne cjelovitosti i identiteta stvaralaca građe mogu se smatrati univerzalnim kriterijima kojima se utvrđuje provenijencija građe. Ovo utoliko više jer je pojam identiteta stvaralaca građe znatno širi od pojma pravne osobnosti 2 , koji se alternativno navodi u literaturi 3 . Međutim, svaki od ta dva kriterija je nesamostalan, odnosno razgraničenje građe može se izvršiti samo kada su zastupljena oba. Ako zastupljenost oba kriterija nije istovremena, kriterij nenarušivosti registraturne cjeline ima apsolutnu prednost. Evidentiranje građe koja se nalazi kod imalaca ne može se vršiti valorizacijom oba osnovna kriterija, te se identificiranje te građe za potrebe zaštite i izdavanja informacija o njoj vrši isključivo po stvaraocima građe. Kao kriterij za identificiranje građe u nastajanju pojam stvaraoca građe ima smisao naziva građe kojim se ona označuje u smislu porijekla. Vođenje evidencija o imaocima za građu koja nije nastala u njihovu radu ima u prvom redu operativni karakter, te smisao organizacione ' Uz organe uprave institucija prednika karakteristična je i za organe vlasti, koji se, u praksi, često poistovjećuju. Organi uprave utvrđuju se zakonom, a organi vlasti Ustavom. 2 Pravna osobnost nije univerzalna za sve stvaraoce građe. Organi uprave npr. nemaju pravnu osobnost. 3 Danica Gavrilović, Razgraničenje fondova u arhivističkoj praksi, Referat za godišnju skupštinu Društva arhivista Srbije, Beograd 1964. 98
