Pest-Budai hivatali utasítások a XVIII. században - Budapest Főváros Levéltára forráskiadványai 6.(Budapest, 1974)
BUDA - (Külső tanács és választott polgárság) - 8. A szószóló utasítása 1781. aug. 21.
Quod porro instructionem tribunorum plebis attinet: altefata Sua Majestas Sacratissima sequentem constituendam clementer decrevit, et qui dem l m0 : Cum tribunus plebis vi officii sui respectu electae communitatis in qualitate praesidis consideretur, respectu interioris senatus vero intermedium instrumentum agat, et propositiones, responsa ac sentimenta, in praeattactis duobus corporibus intervenientia reciprocis suis relationibus deferat et referat; hinc observandum habebit, ut propositiones suas cum moderamine, clare et circumstantialiter, ac ad captum omnium audientium proferat, et rationes pro et contra subversantes subnectat ; quo sic audientes fundamentum obtineant, opiniones suas eo citius in hanc aut illam partem defigendi. 2 d0 : Seu proportiones et quaestiones in consessu electae communitatis agitatas, et responsa et sentimenta communitatis ad senatum seu vicissim a senatu ejus generis tractatus ad communitatem referat tribunus plebis, in omni tali casu pro concilianda majori fidedignitate ac relationum integritate, ad minimum duos ex individuis electae communitatis, per hanc pluralitate votorum denominandos, sibi adjunget idem tribunus plebis. 3 tio : Ad objecta, in quibus hactenus tribuni plebis influxum habuerunt, erga insinuationem judicis cum duobus ad minimum ex electa communitate modalitate in puncto 2do declarata praevie denominandis subjectis ad sessionem comparere, et pertractationi talismodi negotii usque finalem conclusionem interessé debebit tribunus plebis. Relationem superinde occasione primitus celebrandi consessus communitatensis electae communitati facturus. 4 t0 : In gravioris vero momenti politicis et oeconomicis, ac totam civitatem, vel collectionem civium respicientibus negotiis tota electa communitas convocanda erit; et in tali consessu ejusmodi negotia pacate et cum moderamine, cumque rationum ponderibus, non vero vacuis vociferationibus, relicta cuivis sua proferendi libertate pertractanda venient; ac ubi concordia et coalescentia totius communitatis, aut potioris ejusdem partis non subsequeretur, sed res ita in bivio subsisteret, ut absque collectione votorum cognosci nequiret, quam in partem plures opiniones inclinent, in tali casu tribunus plebis ea modalitate, qua in electione officiorum civitatensium fieri consuevit, vota colliget, eorumque numerum palam et publice coram communitate commemorabit et connotabit; ac ita dein tale negotium modo in puncto 2do praescripto magistratui cum motivis et rationibus pro et contra in medium prolatis referet, ac abinde sensa magistratus communitati deferet. 5 t0 : In processualibus civitatem active vel passive tangentibus tribunus plebis non tantum ad procuratoris vel plenipotentiarii constitutionem, sed etiam ad invigilandum processus prosecutioni concurret, quo sic superinde communitati relationem praestare valeat; ad determinandam autem activi processus ex parte civitatis suscitationem, aut ad transactionem, vel aliam de juribus vel aliis civitatem concernentibus substratis ineundam arendalem aut aliam accordam absque expresso electae communitatis consensu non licebit tribuno plebis ingredi. 6 t0 : Ad ductum et administrationem oeconomiarum civitatensium sicuti diversae ductus et administrationis species, arendales quippe vel consulares, aut officiorum dominalium in hac et illa civitate vigent, ita pro ratione usus et pro circumstantia administrationis tribuni plebis invigilabunt, et de cunctis ejusmodi operationibus communitati relationem facient. 52
